Lalaki o Babae: Sino ang mas Malakas?
LAKANDIWA:
Magandang umaga sa inyong lahat!
Sa araw na ito’y tatlo kami, sa inyo ay haharap.
Ako, na inyong magiting na lakandiwa
At ang kasama ko pang dalawa.
Ang isa ay babaeng manunula.
At ang isa nama’y lalaking makata.
Kapuwa nilang itatangging sila’y mahina
Bagkus mga kalakasan, kanilang iwiwika.
Isa-isa natin silang kilalanin at kilatisin
Kaya masigabong palakpakan, sila ay salubungin.
BABAE:
Hello! Kumusta kayo, mga Mare!
Ako nga pala ang hindi ordinaryong babae
Dahil kakayahan ko ay napakarami,
Kasingdami ng chicks ng inyong mga kumpare.
At hindi lang iyon, ako’y katangi-tangi
Sapagkat matris ko’y kayang magparami ng lahi
Hindi katulad ng aking katunggali
Lalaki ngang naturingan, hindi naman responsible.
LALAKI:
Sandali! Sandali, magandang binibini
Sirang-sira na ako kahit wala pa akong sinasabi
Ganyan ba talaga ang iyong… inyong ugali?
Totoo naman ang iyong mga sinabi,
Na kakayahan mo ay napakarami…
Ang tanong… kasama ba ang pagiging Marites at judgmental?
Ooops! Huwag mo nang sagutin dahil isa lang ang sumatotal…
Palagi namang tama kayong mga babae,
At kaming mga lalaki naman ang palaging mali.
BABAE:
Tama! Tama! Kami naman talaga ang tama.
Wala naman kayong ginawang tama!
Kapakanan lang ninyo ang iniisip ninyo
Nagbibisyo kayo! Nambabae kayo!
Madalas, kaming babae ang biktima ninyo.
Hindi kayo marunong makuntento.
Malaking porsyento sa inyo ang madalas matukso.
LALAKI:
Andami mong sinabi, mali naman.
Mahihihina talaga kayong kababaihan
Hindi nag-iisip bago ang mga salita ay bitawan.
Tukso? Kami pa ngayon ang madalas matukso?
Sigurado na ba kayo?
Nais ko lamang ipaalala sa inyo,
Na si Eba ang unang kumagat ng mansanas
Sino ang nagpatalo sa panunukso ng ahas?
Kayong mga babae ay sadyang mahihina
Sa tukso, kayo’y mabilis na nahahalina
Kaya paratang ninyo sa amin, aking tinutulan
Sapagkat mas maraming matitinong kalalakihan.
BABAE:
Talaga ba, Ginoo? Ikaw yata ay nahihibang
Kung iisa-isahin ko, isang araw ay kulang
Upang masasamang gawain niyo’y mabunyag
Tandaan ninyo, kababaihan ay hindi mga bulag
Instinct namin ay hindi kailanman pumapaltos
Pang-amoy nami’y daig pa ang sniffing dog
Kaya kahit hindi kayo umamin, alam na namin.
LALAKI:
Hindi totoo iyan, mahal kong mga babae
Hindi lahat ng lalaki, ganiyan ang ugali
Oo, may iilang kagaya ng iyong sinasabi,
Pero huwag mong lahatin at huwag mo na akong isali.
BABAE:
Hoy, lalaki! Ikaw at sampu ang iyong kauri,
Ito ang tandaan mo— mahina man kami—
Sa pisikal, oo, pero sa intelektwal ay hindi
Hindi mo ako mabibilog
Hindi mo ako maitataob.
LALAKI:
Wala naman akong planong gawin iyan
Sapagkat minamahal ko ang kababaihan
Itinataas, dinadakila, at sinusuportahan
Saka inuunawa ang mga kahinaan.
BABAE:
Hoy! Isang ulit pa na ang salitang iyan ay marinig ko
Titirisin na kita, gaya ng mga kutong uhaw sa dugo.
LAKANDIWA:
Teka! Saglit lang! Kalma lang…
Bawal dito ang sakitan
Ikaw, babae, manatili sa kahinahunan
At ikaw naman lalaki, salitang iyan ay iwasan.
Mga babae ay hindi mahihina—
Matatag sila. Malalakas sila.
LALAKI:
Lalaki ka ngang talaga, aming lakandiwa.
Tama ang iyong tinuran na malalakas sila
Oo, malalakas silang kumuda---
Kaya nga, pakikinig sa kanila’y nakakasawa.
BABAE:
Hayan! Hayan! Ang isda, sa bibig nahuhuli
Nagsasawa na kayo sa iisang putahe.
Ang paulit-ulit na ulam ay nakakasawa nga naman
Kaya tumitikim ng ibang katawan, este ng ibang laman.
LALAKI:
Siyempre, nakakasawa naman talaga
Kung ang ulam ay palagi na lang nilaga
Minsan, masarap ang kare-kare o mechado
Minsan, trip namin ang afritada at igado.
BABAE:
Minsan naman adobo ang gusto ninyo
Hindi na talaga kayo makuntento!
LALAKI:
Natural! Ayaw naming palaging adobo
Dahil ang adobo ay katulad ninyo---
Na madalas ay may toyo.
BABAE:
Naku! Nanggigil na ako sa ‘yo!
Kapag ako ay tinoyo ngayon, sigurado…
LAKANDIWA:
Ooops! Bago mauwi sa hiwalayan, este sa away
Nais ko nang putulin ang balagtasan nang matiwasay
Ayaw kong sa dalawang ito ako ay madamay
Kaya, kayong madla na ang humusga kung sino ang pasaway
Este kung sino sa kanilang dalawa ang inyong papanigan—
Ang kababaihan ba o ang kalalakihan.
Maraming salamat sa inyong lahat!
Nawa’y may napulot kayong aral sa kanilang mga banat.
BABAE:
Sandaaaali! Bakit ka ba nagmamadali?
Porke’t lalaki ka, sa kaniya ka kumakampi
Hindi pa tapos ang aming pagtutunggali.
Hindi pa nga umiinit ang aming debate.
LALAKI:
Hindi ko kailangang magpakampi, Binibini
Malakas ako, katulad ng karamihang lalaki
Sa mga pagsubok hindi basta-basta tumitiklop
Sa puso at isipan ko, walang lugar ang takot.
Kaya kung nais mo itong ituloy, hindi ako uurong
Ladies first. Tumalak ka na o kaya’y magtanong.
BABAE:
Talaga! Kaming mga babae ang dapat nauuna
At wala na dapat pumapangalawa at umeeksena.
LALAKI:
Hayan ka na naman… Kung ano-ano ang tinatalakay
Tumbukin mo na ang iyong argumento at iyong pakay
Ang pagiging paligoy-ligoy ninyo ay isang kahinaan
Oras ay talagang naaaksaya dahil sa inyong kadaldalan.
BABAE:
Bubuntalin na talaga kita. Hindi kami mahihina
Oo, noong sinakop tayo ng mga banyaga
Mga babaeng katulad ko ang madalas nilang biktima
Hindi lang iyon, hindi pa kami lubos na malaya
Kinahon ninyo kami sa tahanan bilang ina, asawa
Limitadong papel ang aming ginampanan at nakuha
Pero ngayon, kami ngayon ay bumabangon na
Salamat kina Tandang Sora, Gabriela, at iba pa
Hindi na kami paaapi, palulupig nang basta-basta
Maaari niyo na kaming isabak ngayon sa giyera.
LALAKI:
Kahanga-hanga naman talaga ang inyong halaga
Sa anomang larangan, kayo ay namamayagpag talaga
Subalit, ako ay may naalala, sana ay iyo ring naaalala
Noong dekada otsenta, namayagpag kayong mga Eba
Tutal naman nabanggit mo ang mga banyaga
Na sumakop at nagpahirap noon sa ating bansa
Kaya aking itutuloy, at ako ay may itatanong
Huwag mo sanang itanggi, at huwag kang uurong.
BABAE:
Sige! Ngayon pa ba ako uurong?
Bakit hindi mo na itanong?
LALAKI:
Okey! Noong 80’s nauso ang mga Japayuki
Kahinaan ba iyon o kalakasan ninyong mga babae?
BABAE:
Huh? Itinatanong mo ba iyan bilang insulto?
O nais mo lang na ang paksa ay iliko?
LALAKI:
Wala kayong inuurungan, iyan ang sinabi mo
Kaya anoman ang layunin ko, sagutin mo ako.
BABAE:
Oo na! Marami noon ang sumubok sa Japan
Subalit wala kang karapatang sila ay husgahan
Ang pagiging Japayuki ay marangal na trabaho
Malay mo, Japayuki rin pala dati ang lola mo
Kahanga-hanga silang mga nakaranas niyon
Maituturing na katapangan at kalakasan iyon
Sapagkat ang mangibang-bansa ay hindi palaging paldo
Hindi palaging tagumpay, marami rin ang nabibigo.
LALAKI:
Totoo naman iyan. Ako ay sumasang-ayon sa iyo
Kaya nga dapat kayong mga babae-- pambahay lang kayo
Kasi ang mga babaeng OFW ay madalas maabuso
Nagpapakita kasi kayo roon ng kahinaan ninyo
Kaya sa halip na magtagumpay, nabibigo sa buhay
Mabuti na lang, kaming lalaki ang inyong karamay.
BABAE:
Asus! Huwag mo akong daanin sa ganyan
Wala ka namang pinanghahawakang katibayan
Na ang mga babae ay madalas na masadlak sa kabiguan
Kahit sino sa atin ay maaari iyang pagdaanan
Ang kababaihan ay tunay na may katatagan
Sa pagbubuntis pa lang, tapos na ang laban.
Kaya ba ninyong magdala ng sanggol sa sinapupunan?
Kayo ba ninyong lumobo ang tiyan nang siyam na buwan?
Minsan nga, hindi niyo pa maibigay ang aming pinaglilihian.
At minsan pa nga, hindi niyo kami maunawaan
Habang namimilipit kami sa sakit dahil sa dalaw na buwanan
Hindi niyo talaga kami maiintindihan
Hanggang ang tingin ninyo sa amin ay isang parausan
Hanggang ang papel namin ay tao-tauhan
At hanggang ang halaga namin ay gaya ng basahan.
Hindi talaga ninyo makikita ang aming kalakasan
Hanggang hindi ninyo tinatanggap ang inyong kahinaan
Hindi talaga ninyo aaming, minsan, mahina rin kayo
Dahil kayo—kayong mga lalaki—ay sadyang machismo
Feeling malakas, feeling matatag, feeling macho
Tingnan niyo naman kami hindi lamang bilang babae
Tingnan ninyo kami-- bilang tao na may maibabahagi
Sa mundo ng mga lalaki, kaya rin naming maghari.
LALAKI:
Kanina, tanggap ko na-- kami talaga ang mali
Kaya, sige, sa mundo kayo na sana ang maghari
Nang matigil na ang pagigiyera ng mga pinunong lalaki
Sa tingin ko, digmaan ay hindi ninyo ipinagmamalaki
Kaya, sige, mga kamay ko’y itataas, noo’y aking iyuyuko
Paghanga ko sa kababaihan, mag-uumapaw pa lalo
Ang ating pamayanan, bansa, kahit pa buong mundo
Ay kaya ninyong pamunuan nang mahusay at matino
Kaya ngayong araw, idinideklara ko ang aking pagsuko
Mga babae, hindi kayo mahihina… malalakas kayo
Katulad namin kayo--- malakas, matalino, may puso.
Happy Women’s Month sa inyo!
LAKANDIWA:
Hayan! Natutuwa ako kayo ay nagkasundo
Kahanga-hanga ang iyong pagsuko, Ginoo
Tandaan mo, hindi kahinaan ang pagsuko
Kaya tanggapin mo ang aking pagsaludo.
At sa iyo rin, binibini, paghanga ko’y sumasaiyo
At sa lahat ng mga babaeng narito---
Maraming salamat dahil binubuo ninyo ang ating mundo.
Mabuhay kayo!
Lalaki o Babae: Sino ang mas Malakas?
LAKANDIWA:
Magandang umaga sa inyong lahat!
Sa araw na ito’y tatlo kami, sa inyo ay haharap.
Ako, na inyong magiting na lakandiwa
At ang kasama ko pang dalawa.
Ang isa ay babaeng manunula.
At ang isa nama’y lalaking makata.
Kapuwa nilang itatangging sila’y mahina
Bagkus mga kalakasan, kanilang iwiwika.
Isa-isa natin silang kilalanin at kilatisin
Kaya masigabong palakpakan, sila ay salubungin.
BABAE:
Hello! Kumusta kayo, mga Mare!
Ako nga pala ang hindi ordinaryong babae
Dahil kakayahan ko ay napakarami,
Kasingdami ng chicks ng inyong mga kumpare.
At hindi lang iyon, ako’y katangi-tangi
Sapagkat matris ko’y kayang magparami ng lahi
Hindi katulad ng aking katunggali
Lalaki ngang naturingan, hindi naman responsible.
LALAKI:
Sandali! Sandali, magandang binibini
Sirang-sira na ako kahit wala pa akong sinasabi
Ganyan ba talaga ang iyong… inyong ugali?
Totoo naman ang iyong mga sinabi,
Na kakayahan mo ay napakarami…
Ang tanong… kasama ba ang pagiging Marites at judgmental?
Ooops! Huwag mo nang sagutin dahil isa lang ang sumatotal…
Palagi namang tama kayong mga babae,
At kaming mga lalaki naman ang palaging mali.
BABAE:
Tama! Tama! Kami naman talaga ang tama.
Wala naman kayong ginawang tama!
Kapakanan lang ninyo ang iniisip ninyo
Nagbibisyo kayo! Nambabae kayo!
Madalas, kaming babae ang biktima ninyo.
Hindi kayo marunong makuntento.
Malaking porsyento sa inyo ang madalas matukso.
LALAKI:
Andami mong sinabi, mali naman.
Mahihihina talaga kayong kababaihan
Hindi nag-iisip bago ang mga salita ay bitawan.
Tukso? Kami pa ngayon ang madalas matukso?
Sigurado na ba kayo?
Nais ko lamang ipaalala sa inyo,
Na si Eba ang unang kumagat ng mansanas
Sino ang nagpatalo sa panunukso ng ahas?
Kayong mga babae ay sadyang mahihina
Sa tukso, kayo’y mabilis na nahahalina
Kaya paratang ninyo sa amin, aking tinutulan
Sapagkat mas maraming matitinong kalalakihan.
BABAE:
Talaga ba, Ginoo? Ikaw yata ay nahihibang
Kung iisa-isahin ko, isang araw ay kulang
Upang masasamang gawain niyo’y mabunyag
Tandaan ninyo, kababaihan ay hindi mga bulag
Instinct namin ay hindi kailanman pumapaltos
Pang-amoy nami’y daig pa ang sniffing dog
Kaya kahit hindi kayo umamin, alam na namin.
LALAKI:
Hindi totoo iyan, mahal kong mga babae
Hindi lahat ng lalaki, ganiyan ang ugali
Oo, may iilang kagaya ng iyong sinasabi,
Pero huwag mong lahatin at huwag mo na akong isali.
BABAE:
Hoy, lalaki! Ikaw at sampu ang iyong kauri,
Ito ang tandaan mo— mahina man kami—
Sa pisikal, oo, pero sa intelektwal ay hindi
Hindi mo ako mabibilog
Hindi mo ako maitataob.
LALAKI:
Wala naman akong planong gawin iyan
Sapagkat minamahal ko ang kababaihan
Itinataas, dinadakila, at sinusuportahan
Saka inuunawa ang mga kahinaan.
BABAE:
Hoy! Isang ulit pa na ang salitang iyan ay marinig ko
Titirisin na kita, gaya ng mga kutong uhaw sa dugo.
LAKANDIWA:
Teka! Saglit lang! Kalma lang…
Bawal dito ang sakitan
Ikaw, babae, manatili sa kahinahunan
At ikaw naman lalaki, salitang iyan ay iwasan.
Mga babae ay hindi mahihina—
Matatag sila. Malalakas sila.
LALAKI:
Lalaki ka ngang talaga, aming lakandiwa.
Tama ang iyong tinuran na malalakas sila
Oo, malalakas silang kumuda---
Kaya nga, pakikinig sa kanila’y nakakasawa.
BABAE:
Hayan! Hayan! Ang isda, sa bibig nahuhuli
Nagsasawa na kayo sa iisang putahe.
Ang paulit-ulit na ulam ay nakakasawa nga naman
Kaya tumitikim ng ibang katawan, este ng ibang laman.
LALAKI:
Siyempre, nakakasawa naman talaga
Kung ang ulam ay palagi na lang nilaga
Minsan, masarap ang kare-kare o mechado
Minsan, trip namin ang afritada at igado.
BABAE:
Minsan naman adobo ang gusto ninyo
Hindi na talaga kayo makuntento!
LALAKI:
Natural! Ayaw naming palaging adobo
Dahil ang adobo ay katulad ninyo---
Na madalas ay may toyo.
BABAE:
Naku! Nanggigil na ako sa ‘yo!
Kapag ako ay tinoyo ngayon, sigurado…
LAKANDIWA:
Ooops! Bago mauwi sa hiwalayan, este sa away
Nais ko nang putulin ang balagtasan nang matiwasay
Ayaw kong sa dalawang ito ako ay madamay
Kaya, kayong madla na ang humusga kung sino ang pasaway
Este kung sino sa kanilang dalawa ang inyong papanigan—
Ang kababaihan ba o ang kalalakihan.
Maraming salamat sa inyong lahat!
Nawa’y may napulot kayong aral sa kanilang mga banat.
BABAE:
Sandaaaali! Bakit ka ba nagmamadali?
Porke’t lalaki ka, sa kaniya ka kumakampi
Hindi pa tapos ang aming pagtutunggali.
Hindi pa nga umiinit ang aming debate.
LALAKI:
Hindi ko kailangang magpakampi, Binibini
Malakas ako, katulad ng karamihang lalaki
Sa mga pagsubok hindi basta-basta tumitiklop
Sa puso at isipan ko, walang lugar ang takot.
Kaya kung nais mo itong ituloy, hindi ako uurong
Ladies first. Tumalak ka na o kaya’y magtanong.
BABAE:
Talaga! Kaming mga babae ang dapat nauuna
At wala na dapat pumapangalawa at umeeksena.
LALAKI:
Hayan ka na naman… Kung ano-ano ang tinatalakay
Tumbukin mo na ang iyong argumento at iyong pakay
Ang pagiging paligoy-ligoy ninyo ay isang kahinaan
Oras ay talagang naaaksaya dahil sa inyong kadaldalan.
BABAE:
Bubuntalin na talaga kita. Hindi kami mahihina
Oo, noong sinakop tayo ng mga banyaga
Mga babaeng katulad ko ang madalas nilang biktima
Hindi lang iyon, hindi pa kami lubos na malaya
Kinahon ninyo kami sa tahanan bilang ina, asawa
Limitadong papel ang aming ginampanan at nakuha
Pero ngayon, kami ngayon ay bumabangon na
Salamat kina Tandang Sora, Gabriela, at iba pa
Hindi na kami paaapi, palulupig nang basta-basta
Maaari niyo na kaming isabak ngayon sa giyera.
LALAKI:
Kahanga-hanga naman talaga ang inyong halaga
Sa anomang larangan, kayo ay namamayagpag talaga
Subalit, ako ay may naalala, sana ay iyo ring naaalala
Noong dekada otsenta, namayagpag kayong mga Eba
Tutal naman nabanggit mo ang mga banyaga
Na sumakop at nagpahirap noon sa ating bansa
Kaya aking itutuloy, at ako ay may itatanong
Huwag mo sanang itanggi, at huwag kang uurong.
BABAE:
Sige! Ngayon pa ba ako uurong?
Bakit hindi mo na itanong?
LALAKI:
Okey! Noong 80’s nauso ang mga Japayuki
Kahinaan ba iyon o kalakasan ninyong mga babae?
BABAE:
Huh? Itinatanong mo ba iyan bilang insulto?
O nais mo lang na ang paksa ay iliko?
LALAKI:
Wala kayong inuurungan, iyan ang sinabi mo
Kaya anoman ang layunin ko, sagutin mo ako.
BABAE:
Oo na! Marami noon ang sumubok sa Japan
Subalit wala kang karapatang sila ay husgahan
Ang pagiging Japayuki ay marangal na trabaho
Malay mo, Japayuki rin pala dati ang lola mo
Kahanga-hanga silang mga nakaranas niyon
Maituturing na katapangan at kalakasan iyon
Sapagkat ang mangibang-bansa ay hindi palaging paldo
Hindi palaging tagumpay, marami rin ang nabibigo.
LALAKI:
Totoo naman iyan. Ako ay sumasang-ayon sa iyo
Kaya nga dapat kayong mga babae-- pambahay lang kayo
Kasi ang mga babaeng OFW ay madalas maabuso
Nagpapakita kasi kayo roon ng kahinaan ninyo
Kaya sa halip na magtagumpay, nabibigo sa buhay
Mabuti na lang, kaming lalaki ang inyong karamay.
BABAE:
Asus! Huwag mo akong daanin sa ganyan
Wala ka namang pinanghahawakang katibayan
Na ang mga babae ay madalas na masadlak sa kabiguan
Kahit sino sa atin ay maaari iyang pagdaanan
Ang kababaihan ay tunay na may katatagan
Sa pagbubuntis pa lang, tapos na ang laban.
Kaya ba ninyong magdala ng sanggol sa sinapupunan?
Kayo ba ninyong lumobo ang tiyan nang siyam na buwan?
Minsan nga, hindi niyo pa maibigay ang aming pinaglilihian.
At minsan pa nga, hindi niyo kami maunawaan
Habang namimilipit kami sa sakit dahil sa dalaw na buwanan
Hindi niyo talaga kami maiintindihan
Hanggang ang tingin ninyo sa amin ay isang parausan
Hanggang ang papel namin ay tao-tauhan
At hanggang ang halaga namin ay gaya ng basahan.
Hindi talaga ninyo makikita ang aming kalakasan
Hanggang hindi ninyo tinatanggap ang inyong kahinaan
Hindi talaga ninyo aaming, minsan, mahina rin kayo
Dahil kayo—kayong mga lalaki—ay sadyang machismo
Feeling malakas, feeling matatag, feeling macho
Tingnan niyo naman kami hindi lamang bilang babae
Tingnan ninyo kami-- bilang tao na may maibabahagi
Sa mundo ng mga lalaki, kaya rin naming maghari.
LALAKI:
Kanina, tanggap ko na-- kami talaga ang mali
Kaya, sige, sa mundo kayo na sana ang maghari
Nang matigil na ang pagigiyera ng mga pinunong lalaki
Sa tingin ko, digmaan ay hindi ninyo ipinagmamalaki
Kaya, sige, mga kamay ko’y itataas, noo’y aking iyuyuko
Paghanga ko sa kababaihan, mag-uumapaw pa lalo
Ang ating pamayanan, bansa, kahit pa buong mundo
Ay kaya ninyong pamunuan nang mahusay at matino
Kaya ngayong araw, idinideklara ko ang aking pagsuko
Mga babae, hindi kayo mahihina… malalakas kayo
Katulad namin kayo--- malakas, matalino, may puso.
Happy Women’s Month sa inyo!
LAKANDIWA:
Hayan! Natutuwa ako kayo ay nagkasundo
Kahanga-hanga ang iyong pagsuko, Ginoo
Tandaan mo, hindi kahinaan ang pagsuko
Kaya tanggapin mo ang aking pagsaludo.
At sa iyo rin, binibini, paghanga ko’y sumasaiyo
At sa lahat ng mga babaeng narito---
Maraming salamat dahil binubuo ninyo ang ating mundo.
Mabuhay kayo!
No comments:
Post a Comment