Balagtasan: Kapistahan at Pambansang Pistang Opisyal: Alin ang Higit na Mahalaga sa Mamamayan?

 

 Kapistahan at Pambansang Pistang Opisyal: Alin ang Higit na Mahalaga sa Mamamayan?

 

Lakandiwa:

Magandang araw sa inyong lahat, aking mga kababayan!

Dalawang magiting na mambabalagtas, nasa inyong harapan.

Pagtatalunan ang pambansang pistang opisyal at kapistahan,

Kung alin ang mas mahalaga at kapaki-pakinabang sa mamamayan.

 

Pambansang Pistang Opisyal:

Ang pambansang pistang opisyal ang mas mahalaga, mga kaibigan.

Mga manggagawa, trabahador, at empleyado, ako’y papanigan

Dahil ito na nga’y araw ng pahinga sa trabaho, sila pa’y babayaran

Kung papasok pa sila, ang kanilang suweldo ay madodoble naman.

 

Kapistahan:

May punto ka naman, katoto, ngunit ito’y sadyang may kababawan

Kung suweldo at pahinga lamang ang iyong habol at inaabangan,

Walang halaga iyan kung ikukumpara sa aking ipinaglalaban—

Ang kapistahan, gaya ng Ati-Atihan, ay higit na mahalagang ipagdiwang.

 

Pambansang Pistang Opisyal:

Hindi mababaw ang aking argumento, kundi ang iyong saradong isipan

Sa pambansang pistang opisyal, ang bawat Pilipino ay nagdiriwang

Kapag Rizal at Bonifacio Day, inaalala natin ang kanilang kagitingan

Tuwing Araw ng Kagitingan ---demokrasya, kalayaan, at kapayapaan.

 

Kapistahan:

Ang kapistahan naman ay nagiging tradisyon, kultura, at kaugalian

Naipapasa ito mula sa matatanda hanggang sa mga kabataan

Ang mga pamanang sayaw, awit, at pagkain ay pinagsasaluhan

Hindi man pambansa, subalit ito’y mas makulay, masaya’t makabuluhan.

 

Pambansang Pistang Opisyal:

Hindi lahat ng mga Pilipino ay niyayakap ang inyong kapistahan

Sapagkat magkakaiba ang ating relihiyon at sinasampalatayaan

Samantalang ang pistang opisyal ay walang sekta—pangkalahatan

Maging mga estudyante ay may natututuhan tungkol sa kasaysayan.

 

Kapistahan:

Hindi man kasaysayan, pero patron na santo ay pinasasasalamatan

Kung gayon, aking panig ay di-hamak na karapat-dapat paniwalaan

At ang argumento mo ay walang bigat, saka walang kahalagahan

Mabuti pa’y tanggapin mo nang dumayo ka rin minsan sa pistahan.

 

Pambansang Pistang Opisyal:

Oo na! Oo na! Aamin kong dumayo ako minsan sa isang pistang-bayan

Ngunit itatanggi kong walang saysay ang aking mga talasalitaan

Ikaw, ikaw itong mga binibigkas ay hindi lohikal at hindi makatotohanan

Kaya huwag mo akong husgahan, baka ako’y magsiwalat `pag napilitan.

 

Lakandiwa:

Sandali! Pakiwari ko’y dalawang magkatunggali ay nagkakainitan

Tandaan lamang, ating paksa ay huwag lalayuan at huwag iiwanan

Nang sa gayon, ang inyong mga argumento ay malayang mabitawan

Ituloy na natin ang palitan ng kuro-kuro nang may kahinahunan.

 

Kapistahan:

Akong namulat sa mga pistahan ay may respeto at paggalang

Hindi katulad sa iba riyan na kahit sa matanda’y walang pitagan

Kung manalita at mangatuwiran, daig pa ang matalas na sundang

Akala naman niya’y ako ay titiklop sa laban o siya ay aking uurungan.

 

Pambansang Pistang Opisyal:

Bakit hindi ka humarap sa akin at sabihin ang mga iyan nang harapan?

Kung ako nga ang iyong pinatutungkulan, wala akong panahon diyan

Ating balikan ang paksang pinagtatalunan nang ito na ay matuldukan

At natitiyak ko namang ang mga madla sa akin sila magpapalapakan.

 

Kapistahan:

Huwag mo silang pangungunahan dahil hindi pa kita inaatrasan

Nagkakatipon diyan ang aking pamilya, mga kamag-anak, at mga kaibigan

Ganyan kami kung magsuportahan--- matatag, buong-buo ang samahan

Katulad tuwing kami ay nagdiriwang ng pista—tila may bayanihan.

 

Pambansang Pistang Opisyal:

Samakatuwid, nakakatawa ka. Niyaya mo pa ang kapitbahayan

Kawawa ka naman, ni sa katiting, wala kang kalaban-laban

Tuwing pistang opisyal, buong bansa kami kung magdiwang

Kaya ang kakampi ko ay hindi lang bayan, kundi sambayanan.

 

Kapistahan:

O, sige, huwag tayo ritong magkampi-kampihan o magbilangan

Tingnan na lamang natin sa mga libro, babasahin, at sanggunian

Mga kapistahan sa Pilipinas iyong makikita at masisilayan

Kahit sa indeks at apendiks ng libro, salitang ‘pista’ ay nariyan.

 

Pambansang Pistang Opisyal:

Wala ka sa pambansang pista opisyal, nasa kaledaryo lang naman

Nakapula ang karamihan, ang iba nama’y inaanunsiyo nang biglaan

Tinatingala ng balana, na animo’y isang haring makapangyarihan

Minsan pa nga, nagkakaroon ng long weekend sa isang buwan.

 

Kapistahan:

Ang kapistahan, kahit wala sa kalendaryo, ay masaya naman

Dahil may sayawan, kantahan, paligsahan, kainan-- may suman

Mga bisita nami’y talagang naliligayahan, kami’y babalik-balikan

Kaya daig pa ang holiday, na sa kultura ay walang kinalaman.

 

 

Pambansang Pistang Opisyal:

Meron naman kung iyong pang-unawa lang ay lalawakan

At ang nakasisiguro ako, ito ay tungkol sa ating kasaysayan,

Gaya ng “Araw ng mga Bayani” at ang “Araw ng Kalayaan.”

Huwag mong itangging ang panig na ito’y may kabuluhan.

 

Lakandiwa:

Magaling kayong pareho! At pareho kayong may pinatunayan.

Bagaman di-magkatulad ang inyong mga pinaniniwalaan

At magkatulad kayong may paninindigan at pinaninindigan

Ay aking ibibigay sa madla ang kapangyarihang kayo ay husgahan.

 

Ang Huni ni Kalaw

 Ang Huni ni Kalaw

 

           Sa kagubatan ng Lambak ng Cagayan, nakatira si Kalaw. Mahilig siyang magmasid habang tahimik na binabantayan ang kaayusan at kalinisan ng kapaligiran.

           Isang araw, habang lumilipad si Kalaw, napansin niya ang mga basurang lumulutang-lutang sa Cagayan River. Agad siyang pumaimbulog upang saklutin ang mga iyon. Dahil sa dami, hindi niya nadala ang lahat ng nakita niya.

            Pagkatapos maghanap ni Kalaw ang basurahan upang itapon ang mga nasaklot niyang basura sa ilog, hinanap niya ang mga kaibigan.

            “Lawin, Francolin, halikayo,” hinihingal niyang aya sa dalawa. “Tulungan ninyo akong saklutin ang mga basura doon sa may ilog sa Peñablanca.”

            “Ha? Basura? Bakit may mga basura?” tanong ng ibon-manok.

            “Mga salaula sila! Sinisira nila ang kalikasan,” nanggagalaiting sabi ni Lawin.

            “Masasamahan niyo ba ako?” untag niya.

            Nagtinginan muna sina Francolin at Lawin.

            “Patawarin mo ako, Kalaw, kung hindi ako makatutulong sa `yo. Naghahanap ako ngayon ng pagkain ng mga inakay ng aming kabiyak,” tugon ng lawin.

            “Gustuhin ko man, subalit hindi ako makakasama sa `yo dahil hindi gaanong mataas ang aking lipad. Sadyang may kalayuan ang Peñablanca... Patawad, Kalaw,” sabi naman ni Francolin.

            “Nauunawaan ko kayo. Sige, paalam sa inyo.” Agad na lumipad si Kalaw upang itago ang kalungkutan niya. Labis ang kaniyang kabiguan sa pagtanggi at pagdadahilan ng matatalalik na kaibigan.

            Dumapo si Kalaw sa pinakamataas na sanga ng apitong. Mula roon ay tanaw na tanaw niya ang kahabaan ng ilog. Pinag-isipan niya roon kung ano ang gagawin sa kaniyang problema.

            Nang makaisip, mabilis siyang lumipad upang hanapin ang kinaroroonan ng mga hayop. Ginamit niya ang kaniyang malakas at matinis na huni para ipaalam sa mga hayop ang suliranin.

            “Huwag magtapon ng basura sa ilog!” paulit-ulit niyang babala sa mga nakikita niyang usa, baboy-ramo, unggoy, at bayawak.

            Hindi siya pinansin ng mga ito. Ang isa ngang unggoy ay dinilaan pa siya. Ang isa namang usa ay tumakbo at nagtago lang nang makita siya. Ang baboy-ramo at bayawak naman ay tinaasan lamang siya ng kilay.

            Lalong nalungkot si Kalaw sa mga inasal ng mga hayop. Subalit hindi siya sumuko. Nag-isip pa siya ng paraan habang nagpapahinga sa isang sanga ng matandang nara.

            “Alam ko na!” bulalas ni Kalaw nang makaisip na.

Pagkatapos, lumipad siya patungo sa ilog upang hanapin ang mga kakilalang hito, tilapya, dalag, at biya.

            Bawat isang makita niya ay binabati niya, saka sinasabi niya ang kaniyang naisip. “Inaanyayahan ang lahat sa paglilinis sa ilog ngayong darating na Linggo!”

            Bawat isang makakita at makarinig sa inanunsiyo niya ay bigla na lang lumubog sa tubig. Sumisid. Nagtago.

            Nadoble ang kalungkutan ni Kalaw pagkatapos niyang maranasan ang pagwawalambahala sa kaniya ng mga isda. Subalit hindi pa rin siya sumuko. Muli siyang nag-isip ng paraan habang naghahanap ng mapagpapahingahan.

Mula sa tuktok ng bundok, natanaw niya ang butas-liwanag ng kuweba sa Peñablanca. Doon siya dumaan.

Tahimik siyang naghanap ng bahagi ng kuweba kung saan niya isasagawa ang plano. Ayaw niyang mabulabog ang mga paniki roon.

“Doon!” bulalas niya nang makakita.

Pagkatapos, hindi na nag-aksaya ng panahon si Kalaw. Nag-ipon siya ng mga tuyong dahon at sanga ng mga halaman at puno. Nangalap siya ng maliliit na buto at bunga ng mga punongkahoy. Nanguha rin siya ng luwad at dagta ng puno. Kahit pagod, sinikap niyang maisagawa ang plano. Magtatakip-silim na nang matapos siya.

Mula sa mga iyon, nakabuo siya ng mensahe.

“Sama-sama tayong magtulungan para sa mas ligtas at mas masayang tahanan,” basa niya. “Bukas, makikita nila ito. Sana mahikayat ko sila,” sabi niya habang nasisiyahan sa kinalabasan ng kaniyang ginawa.

“Ik-ik!”

Napabalik siya ng lipad nang marinig at makita ang batang paniki. “Kumusta, bata? Nagustuhan mo ba?”

“Opo! Ang ganda ng sining mo, saka ang mensahe.”

“Talaga? May mahihikayat kaya sa patalastas na iyan?” natutuwang tanong ni Kalaw.

“Sigurado po ako, meron. Saka yayayain ko ang mga kaibigan ko para mabasa rin nila ito.”

“Salamat naman kung ganoon. Maaari mo bang ipagsabi pa ito sa mga magulang mo?”

“Sige po. Maaari din po silang tumulong sa pagpapakalat ng mensaheng iyan.”

“Maraming salamat uli sa iyo, Paniki. Tatanawin kong utang na loob ang gagawin mo.”

“Huwag na po kasi para naman po ito sa kalikasan.”

“Tama! Pero bakit ang aga mong nagising?”

“Kasi mahilig po akong tumuklas ng mga bagay-bagay.”

“Pareho tayo.”

Natawa sina Kalaw at Paniki.

“Sige na. Paalam na sa `yo.”

“Paalam!”

Punong-puno ng pag-asa ang puso ni Kalaw nang makalabas siya sa kuweba. Dumiretso siya sa kaniyang tahanan upang magpahinga. Sa daan, humuni siya nang humuni habang binibigkas ang mensaheng iniwan sa kuweba.

Kinabukasan, nakaramdam ng sakit at pagod si Kalaw. Nagdesisyon siyang manatili muna sa kaniyang tirahan upang magpahinga.

Nang handa na siyang lumibot-libot, saka naman bumagsak ang malakas na ulan. Walang tigil na ulan.

            Paglipas ng dalawang araw, saka lamang siya muling nakalipad.

            Lumipad siya nang lumipad. Iniwasan niya ang mga kaibigang ibon, ibang hayop, at ilang isda, na nambalewala sa kaniya. Nagkubli siya sa mataas na puno habang pinagmamasdan ang mga kilos ng mga ito.

            Maya-maya, natanaw niyang lumapag sa lupa nang magkasabay sina Francolin at Lawin.

“Sama-sama tayong magtulungan para sa mas ligtas at mas masayang tahanan,” magkasabay na awit ng kaniyang mga kaibigang ibon.

Hindi pa lumipas ang isang minuto, lumabas naman mula kung saan-saan sina Usa, Baboy-Ramo, Unggoy, at Bayawak. “Sama-sama tayong magtulungan para sa mas ligtas at mas masayang tahanan.” Sabay-sabay na umawit ang mga ito.

Naiiyak sa tuwang nagpakita si Kalaw sa mga ito. “Maraming salamat sa inyo! Akala ko, binalewala ninyo ako.”

Nagpaliwanag ang bawat isa.

“Walang bale ang mga iyon. Ang mahalaga ngayon, may katulong na akong mahalin, alagaan, at protektahan ang tahanan natin,” sabi ni Kalaw. “Sama-sama tayong magtulungan para sa mas ligtas at mas masayang tahanan.”

Nag-aawitan silang lahat habang binabaybay ang dalampasigan upang simulan ang paglilinis.

Walang Makita si Niño

 

 

Walang Makita si Niño

 

 

“Nasaan ang dinosaur ko rito, Ading! Pinakialaman mo na naman?” pasinghal na tanong ni Niño sa nakababatang kapatid.

 

Bahagyang nagulat si Ading nang dumapo ang palad niya sa batok nito. “Aray ko naman, Kuya! Hindi nga ako ang nangialam ng laruan mo.”

 

“Anong hindi!? Ikaw lang naman ang pakialamero ng mga gamit ko.” Dadambahan pa sana niya ng suntok si Ading, pero nakaiwas ito at nakatakbo.

 

“Mama, o, si Kuya, namimintang!” sigaw ni Ading palapit sa kanilang ina.

 

“Tumigil ka, Niño! Bakit hindi mo hanapin,” sawata ng ina. “Burara ka kasi kaya ganyan.”

 

“Baka naiwan mo sa labas kahapon,” sabi ni Ading habang nagtatago sa likod ng ina.

 

“Oo nga! Hindi ‘yong basta-basta ka na lang nananakit,” dagdag pa ng ina.

 

“Kapag hindi ko nahanap doon~”

 

“Ano? Anong gagawin mo sa kapatid mo?”

 

“Wala po.” Naiinis na lumabas na lang si Niño, saka hinanap sa bakuran ang paboritong dinosaur.

 

Paglipas ng matagal na paghahanap, saka lamang naalala ni Niño, na puntahan ang punso sa likod mismo ng kuwarto nilang magkapatid. Doon kasi siya huling naglaro kahapon. Gustong-gusto niyang binabakbak ang mud tubes, na gawa ng mga pesteng anay.

 

“Wala rito! Yari ka talaga sa akin, Ading!” Aalis na sana siya, nang bigla niyang nakita ang bagong gawang mud tubes ng mga anay. Sariwa pa ang mga iyon. “Kailangan niyong malipol! Sayang wala ang dinosaur ko, paaapakan ko sana kayong lahat!”

 

Gamit ang kaniyang lumang tsinelas, tinanggal niya ang putik na tubo ng mga anay. Tuwang-tuwa siyang makitang naglaglagan ang mga durog na katawan ng mga ito. “Peste talaga kayo!”

 

Pagkatapos niyon, galit pa rin siyang bumalik sa kaniyang kuwarto. Inaasahan niyang naroon si Ading, ngunit wala ito roon. “Lagot ka sa akin pagpasok mo rito. Nakakuyom na ang kaniyang kamao habang pabalik-pabalik sa may saradong pintuan.

 

Sa gulat niya, bigla siyang natigilan dahil nakita niya ang hinahanap na laruang dinosaur sa ibabaw ng kaniyang kama. “Paano ito napunta rito? Wala ito kanina.” Napaisip siya habang hawak ang laruan. “Ibig sabihin, isinauli ito ni Ading habang nasa labas ako.”

 

Tulad ng dati, malakas ang loob ni Niño na sugurin si Ading kahit nakikita at naririnig ng kanilang ina. “Magaling ka talaga, Ading! Naibalik mo kaagad ito. Pakialamero ka na, sinungaling ka pa.”

 

“Hindi ako ang kumuha at nagbalik niyan, Kuya,” mangiyak-ngiyak na sabi ni Ading, habang hawak ang tinatalupang sayote. Natingin ito sa ina.

 

“Paanong si Ading ang nagbalik niyan? E, mula kaninang paglabas mo, kasama ko siya rito. Tinutulungan niya akong maghanda ng lulutuin,” sabi ng kanilang ina. “Hay, naku, Niño, mabuti pa, maglinis ka sa kuwarto ninyo. Hindi iyang lagi mo na lang sa amin hinahanap kapag may nawawala kang laruan at gamit.”

 

Dahil sa pagkapahiya, tahimik na umalis si Niño, at bumalik sa kuwarto. Bagaman, naniwala siyang hindi nga si Ading ang may gawa niyon, naniniwala pa rin siyang may ginagawang kalokohan sa kaniya ang bunsong kapatid. Maraming beses na niyang pinagalitan, inaway, at sinaktan si Ading dahil kinuha at itinago nito ang mga laruan at gamit niya.

 

Gaya noong isang linggo, nawala ang kapares ng sapatos niya pagkatapos niyang awayin si Ading. Naisip niyang gumanti ito sa kaniya. At natagpuan niya iyon sa may punso.

 

Noong nakaraang araw naman, nawala ang tsitserya niya sa bag. Binatukan niya si Ading nang makita niya ang walang laman na balot niyon sa trash bin.  Sumagot-sagot pa nga ito sa kaniya, kaya lalo siyang nagalit sa kapatid. Kahit mariin ang pagtanggi ni Ading, hindi siya naniwala. Bukod pa rito, nahuli niya mismo itong pinakikialaman ang mga koleksiyon niyang pogs.

 

Sa madaling salita, si Ading talaga ang may gawa ng madalas na pagkawala ng mga laruan, gamit, at pagkain niya. Ibinabalik naman nito ang iba, pero kadalasan ay hindi na nakababalik.

 

Sa sumunod na araw, galit na galit na naman si Niño sapagkat may nawawala na naman siya. “Ading! Nasaan ang tablet ko?” Lumabas siya upang hanapin ang kapatid.

 

“O, bakit?” Napansin siya ng ama, na noon ay nasa sala— nagbabasa ng diyaryo.

 

“Si Ading po, Papa?”

 

“Kanina pa sila umalis ng Mama mo— namalengke. Bakit?”

 

“Dala po ba niya ang tablet ko?”

 

“Wala siyang dala. Bakit, nawawala na naman ba?”

 

“Opo... Gamit ko siya kani-kanina lang. Nilapag ko lang po kasi nagbanyo ako. Pagbalik ko, wala na.”

 

Natatawa ang kaniyang ama. “Hindi ko alam kung burara ka lang ba o makakalimutin na. Hanapin mo kaya uli sa kuwarto niyo.”

 

Napakamot na lang sa ulo si Niño pagkatapos niyang tumalikod. Sa wakas, nagbago ang paniniwala niyang si Ading ang may gawa niyon. Sa pagkakataong iyon, imposible ang ibinibintang niya sa kapatid.

 

At lalo nga siyang naniwalang hindi iyon kagagawan ni Ading nang marinig niya mula sa kuwarto ang tumutunog na gadget. Pamilyar na tunog ang nauulinigan niya. Sandali siyang tumigil habang pinakikinggan at sinusuri ang kinaroroonan ng pamilyar na tunog.

 

Hinanap niya iyon sa ilalim ng double deck— wala. Bumalik siya sa banyo. Wala rin doon ang tablet. Naisip niyang buksan ang bintana. “Ang tablet!” bulalas niya nang makita niya iyon, na nasa ibabaw ng punso.

 

Mabilis ang paglabas niya upang puntahan ang tablet. Hindi na nga niya nasagot ang tanong ng kaniyang ama. Pagdating sa likod-bahay, naabutan niyang naka-play sa tablet ang paborito niyang animated movie-- ang ‘The Smurfs.’

 

“Paano ito napunta rito? At paano ito kusang nag-play?” palinga-linga niyang tanong sa sarili. Tumayo ang mga balahibo sa kamay niya nang maisip na baka totoo nga ang sabi-sabing may nuno sa punso.

 

“Psst, Niño!”

 

Nabusalan niya ang bibig nang marinig niya ang mahinang sitsit mula sa likuran ng malalagong halaman.

 

“Sino ka?” Napaurong pa siya pagkatapos lingunin ang sumitsit sa kaniya. Nakita niyang gumalaw ang mga dahon, na animo’y may nagtago at may maliliit na matang nakasilip. “Magpakita ka… Ikaw ba ang kumuha at nagdala ng tablet ko rito?”

 

Muling gumalaw ang mga dahon.

 

“Magsalita ka at magpakita ka. Malalagot ka sa akin kapag nahuli kita.”

 

Niyugyog ng nagtatagong nilalang ang mga halaman. Tawa pa ito nang tawa. Matinis at kasingliit ng boses ng bata ang boses niyon. Parang boses-bata, pero tunog-matanda. “Pahiram lang ako ng mga laruan at gamit mo.”

 

“Hindi! Pagnanakaw ang ginagawa mo. Malalagot ka sa akin.” Dumakot siya ng lupa mula sa punso, at ibinato niya sa kinaroroonan ng nilalang na hindi niya nakikita. Hindi pa siya nakuntento, dumakot pa siya nang marami, saka ibinato sa halamanan. Narinig niyang umaray ang nilalang.

 

“Masama talaga ang ugali mo!” sabi ng munting nilalang paglabas nito sa halamanan. “Ito ang nararapat sa ‘yo!” Sinabuyan siya nito ng buhaghag na lupa.

 

“Ang mata ko! Ang mata ko! Hindi ako makakita. Papa! Papa!” sigaw niya.

 

Ilang minuto pa ang lumipas bago natulungan si Niño ng ama. Panay ang tanong nito sa kaniya, subalit wala siyang maisagot. Hindi niya alam ang nangyari. Wala siyang naalala. Wala siyang nakita.

 

 

 

 

 

_______

 

 

 

1. Bakit palaging si Ading ang ibinibintang ni Niño sa pagkawala ng kaniyang mga laruan at gamit?

 

Sagot:

Dahil madalas niyang makita si Ading na nakikialam sa kaniyang mga gamit at dahil burara siya, kaya iniisip niyang ang kapatid ang may kasalanan sa tuwing may nawawala.

 

2. Ano ang papel ng punso sa kuwento at bakit ito mahalaga sa mga pangyayari?

 

Sagot:

Ang punso ang lugar kung saan naglalaro si Niño at kung saan natatagpuan ang mga nawawala niyang gamit; dito rin naninirahan ang nuno sa punso na siyang dahilan ng pagkawala ng mga gamit at naging sanhi ng kaparusahan ni Niño.

 

3. Paano ipinakita sa kuwento ang masamang ugali ni Niño sa kaniyang kapatid? Magbigay ng halimbawa.

 

Sagot:

Ipinakita ito sa madalas niyang pagbibintang, pananakit, at paninigaw kay Ading kahit walang malinaw na ebidensya, tulad ng pagbabantang suntukin at pananakit sa kaniya.

 

4. Ano ang naging dahilan upang magbago ang paniniwala ni Niño tungkol kay Ading?

 

Sagot:

Nagbago ang kaniyang paniniwala nang malaman niyang kasama ng kanilang ina si Ading habang nawawala ang tablet, kaya naging imposible na ang kapatid ang kumuha nito.

 

5. Anong aral ang ipinahihiwatig ng kuwento tungkol sa pagtrato sa kapwa at paniniwala sa pamahiin?

 

Sagot:

Ipinahihiwatig ng kuwento na hindi dapat agad magbintang at manakit ng kapwa, at na mahalagang igalang ang paniniwala at mga nilalang na ayon sa pamahiin upang maiwasan ang kapahamakan.

 

 

 

Tanza: Pugad ng mga Bayani

Tanza: Pugad ng mga Bayani

 

Ang Tanza, na isang bayan sa Cavite, ay naging sentro ng rebolusyon laban sa mga Kastila. Ito ang dahilan kung bakit kilalang-kilala ito bilang ‘Pugad ng mga Bayani.’

Isa si Felipe G. Calderón (1868‑1908) sa mga bayaning tubong-Tanza. Nakilala siya hindi lang dahil ang husay-husay niyang abogado at estadista, kundi dahil siya ang sumulat ng Malolos Constitution. Ito ang unang-unang pambansang konstitusyon ng Pilipinas, na naging legal na batayan upang maitatag ang Unang Republika ng Pilipinas. Kaya kinilala siya bilang “Ama ng Saligang Batas ng Malolos.”

Si Antero S. Soriano (1886-1929) ay kinikilala ring bayani ng Tanza dahil sa kaniyang di-matatawarang kontribusyon sa serbisyo-publiko. Mahaba-haba ang kaniyang paglilingkod bilang gobernador ng Cavite-- mula 1912 hanggang 1919. Naging kagalang-galang na senador din siya ng Pilipinas mula 1919 hanggang 1925. At bilang pagkilala sa kaniyang walang-kapares na pamumuno, ipinangalan sa kaniya ang pangunahing kalsada -- ang Antero Soriano Highway, na nag-uugnay sa mga bayan ng Naic, Tanza, Kawit, at Bacoor.

Ang dating-abogado na si Epimaco A. Velasco (1935‑2014) ay pulitikong-Tanzeño, na kabilang din sa kahanga-hangang bayani sa Tanza, Cavite dahil sa kaniyang walang-takot na pagganap sa tungkulin bilang direktor ng National Bureau of Investigation (NBI) noong 1992 hanggang 1995 at bilang gobernador ng Cavite (1995-2001). Higit siyang nakilala dahil sa kaniyang de-kalibreng imbestigasyon laban kay Nardong Putik na itinuturing na “public enemy number one’’ noon.

Ang nabanggit na mga bayaning Pilipino, na nagmula sa Tanza, Cavite ay mga tapat, disiplinado, at may malasakit sa mamamayan. Ang kanilang di-natatapos na ambag sa bayan ay magiging inspirasyon hindi lamang ng mga bagong pinuno sa bayang ito, kundi maging sa iba-ibang bahagi ng bansa.

 

Si Non at si Bio

 

Si Non at si Bio

 

 

“Sino ang walang utak na nagpapasok sa `yo rito?” palahaw ni Non.

 

“Ewan ko, dito ako dinala, e,” nakapamaywang na paliwanag ni Tina Tinik.

 

“Doon ka dapat kay Bio. Hala, sige, doon ka pumunta.”

 

Umirap pa si Tina Tinik. “Ang sungit mo naman. Pareho lang naman kayo ni Bio.”

 

“Magkaiba kami ni Bio. Dapat alam mo `yan.”

 

“Alam ko naman `yan. Maarte ka lang talaga. Akala mo naman kung sino kang napakalinis.”

 

“Ano’ng sabi mo? Pakiulit nga, Tina Tinik.”

 

“Wala... Wala akong sinabi... Kako, ang linis mo kasi kaya ayaw mo akong papasukin sa bahay mo.”

 

“Talaga. Bawal pumasok dito ang nabubulok ang ugali, na kagaya mo.”

 

Natatawa na lamang si Bio habang pinagmamasdan niya sina Non at Tina Tinik na nagtatalo.

 

Isang araw, nagdagsaan ang mga basurang nais pumasok kina Non at Bio.

“Hoy, mga basura, ano’ng ginagawa niyo?” Galit at nakapamaywang si Non. “Hindi ba ninyo alam kung saan kayo papasok? Hanggang ngayon, hindi niyo alam kung nabubulok kayo o hindi?”

 

“Ano ba’ng pagkakaiba ninyo ni Bio?” tanong ni Amir Salamin.

 

“Oo nga. Bukod sa magkaiba lang naman ang kulay ninyo, wala na akong nakikitang kaibahan,” sabi naman ni Bong Bubog.

 

“Saka mas gusto naming pumasok kay Bio, ang sungit mo kasi,” halos pabulong na komento ni Bella Bombilya.

 

“Tama ka riyan! Balita ko, pinalayas mo si Tina Tinik noong isang araw,” sabi naman ni Flora Fluorescent.

 

“Bukod pala sa walang laman ang utak ninyo, mga marites pa kayo,” singhal ni Non. “Bio, kausapin mo nga ang mga iyan nang matauhan. Sabihin mo sa kanila na kung ayaw nila sa akin, e, maghanap sila ng bahay nila.” Nagsara siya ng pinto at bintana.

 

Natatawang tumulong si Bio kay Non sa paggabay at pagpapaliwanag sa mga basurang sina Amir Salamin, Bong Bubog, Bella Bombilya, Flora Fluorescent. “Doon kayo kay Non, pero sana bago kayo pumasok sa bahay nila ay maayos kayo. Maaari kayong makasugat, kaya dapat may proteksiyon kayo.”

 

“Sige, babalik na lang kami. Salamat!” sabi ng apat.

 

Dahil sa kasungitan ni Non, naging usap-usapan siya sa buong Barangay Malinis.

 

“Non, paano kung wala nang gustong tumira sa `yo?” minsang tanong ni Bio.

 

“Mabuti na nga iyon. Ibig sabihin niyon ay natuto na silang pahalagahan ang sarili nila, magkaroon ng panibagong buhay, at alagaan ang kalikasan.”

 

Tumango-tango muna si Bio. “Tama! Sana sa akin din. Mas maganda pala ang walang makitira sa bahay ko kaysa sa meron, kasi bukod sa maingay at magulo na, mabaho pa.”

 

“Kaya nga dapat lang na maging maingat tayo sa pagpili ng mga papasukin sa ating bahay.”

 

Maya-maya lang, dumating ang mayayamang sina Sierra TV, Maricon Aircon, Charice Charger, at Lala Laptop.

 

“Bakit ayaw mo raw tumanggap ng manunuluyan sa inyo? Hindi ba’t inilagay ka riyan ng punong barangay para sa mga katulad namin?” galit na tanong ni Maricon Aircon.

 

“Oo nga! Masyado kang masungit at mapili,” sang-ayon ni Sierra TV.

 

“Sandali, sandali, mga kaibigan,” sawata ni Bio. “Karapatan ni Non, namin ni Non, na mamili kung sino ang tatanggapin namin.”

 

“Bakit, Bio, katulad ka na rin ni Non, na may inaayawan?” tanong ni Lala Laptop.

 

“Hindi niyo kasi kami naiintindihan~”

 

“Ipaintindi niyo kasi sa amin,” mataray na hamon ni Charice Charger.

 

Nagtinginan muna sina Non at Bio. Nagbigay ng senyales si Bio na si Non na ang unang magsalita.

 

“Ang mga katulad ninyo ay hindi nararapat na manirahan sa amin. Manatili muna kayo sa inyong dating tahanan. Maaari pa kayong maging maayos,” mahinahong wika ni Non.

 

“Tama si Non, mga kaibigan. Hindi lahat ng nasisira ay tuluyang nawawasak. Bigyan ninyo ng isa pang pagkakataong bumangon ang sarili ninyo,” dagdag pa ni Bio.

 

Tahimik na umalis ang apat.

 

At nakakalayo pa lang ang mga ito, dumating naman ang maaarteng sina Diana Diaper, Irene Napkin, Serena Syringe, Tisya Tissue, at Baby Wipes.

 

“Ooops! Bawal kayo kay Bio,” sawata ni Non sa lima.

“At bakit?” Hinarap siya ni Diana Diaper, na parang diring-diri. “Kailan ka pa nagkaroon ng karapatang magdesisyon para sa iba?”

 

“Excuse me, Non, kilala ka na namin. Wala kaming balak tumira sa bahay mo,” sabi ni Irene Napkin, na animo’y may itinatago.

 

“Korek ka diyan, Sister!” sang-ayon ni Tisya Tissue, na panay ang punas sa pisngi.

 

“Gusto mo yatang bakunahan kita para bumait ka sa amin,” nakaliyad na sabi ni Serena Syringe.

 

“Hay, naku, huwag na nating pansinin `yan. Nagpapabebe lang `yan,” sabi naman ni Baby Wipes.

 

“Ang aarte niyo naman! E, pare-pareho lang naman kayong patapon na,” sagot ni Non. “Bio, kausapin mo nga ang mga iyan.” Nagsara na siya ng pinto at bintana.

 

“Magandang umaga sa inyo!” masuyong bati ni Bio. Pasensiya na kayo kay Non. Napag-isapan na naming hindi kami basta-basta tatanggap ng bisita.”

 

“Ano’ng ibig mong sabihin?” tanong ni Irene Napkin.

 

“Ang mga katulad niyo ay hindi dapat basta-basta naninirahan sa katulad namin ni Non. Hindi kayo nararapat sa ganitong uri ng lugar. May mabuting lugar para sa inyo. Pasensiya na.”

 

Magsasara na sana si Bio ng pinto, nang nagsalita si Diana Diaper. “Alam naming may dala kaming sakit. At maaari kaming makahawa sa iba, pero sana bigyan mo kami ng ideya kung saan kami nararapat na pumunta.”

 

Sumang-ayon naman kay Diana Diaper ang lahat.

 

Pagkatapos bigyan ng payo ni Bio ang limang kababaihan, nagpasalamat ang mga ito sa kaniya, saka umalis nang may pag-asa.

 

Kinagabihan, katatapos lang umambon, kumatok sa pintuan ang tatlong malulungkot niyang bisita.

 

“Gusto naming manuluyan sa `yo, Non,” sabi ni Anton Karton.

 

“Gusto ko kayong tanggapin sa bahay ko, pero tingnan niyo muna ang sarili niyo,” sabi ni Non.

 

Tiningnan ni Mahel Papel ang sarili. “Wala na akong halaga, katulad nilang dalawa.” 

 

“May halaga at papel pa kayong gagampanan sa mundo. Pumunta kayo sa junk shop.”

 

“Ano’ng gagawin namin doon?” tanong ni Gregorio Diyaryo.

 

“Magtimbang kayo roon. Gaano man kabigat ang pasanin ninyo, hindi solusyon ang pagsuko.“

Tahimik na lumayo ang tatlo, pagkatapos magpasalamat kay Non.

 

Maya-maya, dumating naman sina Ricardo Goma at Nick Plastik.

 

“Magandang umaga, Non at Bio. Nakasalubong namin sina Anton Karton, Mahel Papel, at Gregorio Diyaryo,” bungad ni Ricardo Goma.

 

“Itatanong lang namin kung may pakinabang pa kami,” tanong naman ni Nick Plastik.

 

“Alam niyo, sinoman sa ating lahat ay may pakinabang sa mundo. Kung akala niyong patapon na kayo, nagkakamali kayo. Ikaw, Ricardo Goma, puwede ka pang magbigay-saya sa mga tao, sa pamamagitan ng pagiging paso, duyan, upuan, o basurahan, kagaya ko,” sabi ni Non.

 

Bumilog ang mga mata ni Ricardo Goma dahil sa tuwa.

 

“At ikaw naman, Nick Plastik, marami ka pang puwedeng gawin sa sarili mo. Bukod sa may kakayahang kang matunaw at mabuo uli, maaari ka ring maging bagong bagay o gamit,” sabi naman ni Bio.

 

Bumilog ang bibig ni Nick Plastik dahil sa pagkamangha.

 

Nagpatuloy si Non sa kaniyang kasungitan at kabutihan sa mga bisitang nais manuluyan. Masungit siya sa mga hindi nakauunawa. Mabait naman siya sa mga marunong makinig.

 

Samantala, nanatiling mahinahon si Bio sa lahat ng panahon. Mahusay rin siyang magpaliwanag at makipag-usap anoman ang emosyon ng kaniyang kaharap.

 

“Magandang araw po sa inyo, Non at Bio!” masiglang bati ng mga batang sina Reynante Bote, Brandon Bakal, Enzo Tanso, at Alora Aluminum, isang umaga.

 

“Narito ba kayo para mangulit sa akin?” pabirong tanong ni Non.

 

“Naku, hindi po!” tugon ni Enzo Tanso.

 

“Narito po kami para itanong kung saan kami nararapat na tumuloy,” sabi ni Alora Aluminum.

 

“Ang sagot ko ay hindi sa akin at hindi rin kay Bio,” sabi ni Non.

 

“E, saan nga po?” Napakamot sa ulo si Reynante Bote.

 

Kinindatan ni Non si Bio.

 

“Sa junk shop kayo dumiretso, mga bata,” sabi ni Bio. “Doon kasi ay dadalhin kayo sa tamang landas. Marami pa kayong pagdaraan sa buhay.”

 

“Parang bahay-ampunan ba roon?” tanong ni Brandon Bakal.

“Parang ganoon,” pakli ni Bio. “Sige na, pumunta na kayo roon. Mag-iingat kayong palagi, lalo ka na, Reynante Bote.”

 

“Salamat po!” sabi ng bote. Nagpasalamat din ang iba.

 

Lumipas ang mga araw, tila nalulungkot sina Non at Bio dahil wala nang dumarating na bisita.

 

“Hindi kaya nagtampo na sila sa atin,” tanong ni Bio.

 

“Hindi naman siguro. Baka tuluyan na silang nagbago. Naisip nilang hindi dapat sila nandito sa atin,” sabi naman ni Bio.

     

“Magandang araw sa inyo, Non at Bio!” masiglang bati Dustin Dustpan, ang punong barangay ng Barangay Malinis.

 

Bahagyang nagulat ang dalawa sa pagdating ng kanilang punong barangay, kasama ang mga barangay walis. Pero agad rin naman silang bumati.

 

“Ano po ang maipaglilingkod namin sa inyo?” tanong ni Non.

 

“Wala naman… Naparito kami para pasalamatan kayo,” sabi nito.

 

“Po? Bakit po?’ nagtatakang tanong ni Bio. Napatingin pa siya kay Non.

 

“Nais namin kayong pasalamatan dahil sa malaking tulong ninyo sa problema sa ating komunidad. Dahil sa inyo, nagkaroon ng disiplina ang mga kabarangay natin sa pagtatapon ng basura.”

 

“Ay, kaya pala,” sabi nina Non.

 

“Kung gayon, puwede na ba kaming magretiro?” biro ni Bio.

 

“Hindi pa. Marami pa kayong dapat na pangaralan… at sungitan,” sabi ni Dustin Dustpan, saka sila nagtawanan.