Panayam

Panayam sa Isang Guro

Randolf: Magandang araw po sa inyo, Gng. Gomez! Kumusta po kayo?

Gng. Gomez: Magandang umaga rin sa iyo! Mabuti naman ako. 

Randolf: Ilang taon na po kayong nagtuturo?

Gng. Gomez: Siyam na taon na akong nagtuturo.

Randolf: Ano po ang mga bagay na nag-udyok sa inyo para maging isang guro at magbigay-serbisyo sa mga kabataan?

Gng. Gomez: Pinag-aral ako ng tiyo ko ng Education pagkatapos niyang makita ang potential kong maging guro. Mahilig kasi akong magturong magbasa sa mga pamangkin ko.

Randolf: Sa pagiging isang guro, ano po ang mga magagandang karanasang inyong nadaanan?

Gng. Gomez: Bawat araw ng isang guro ay magandang karanasan, pero ilan sa hindi ko makakalimutang karanasan ay noong nakita kong marami akong nabigyan ng inspirasyon para mag-aral at nahipo ko ang mga puso nila na mag-aral nang mabuti.

Randolf: Nagkaroon po ba kayo ng mga suliranin o problema sa inyong piniling propesyon?

Gng. Gomez: Opo! Minsan, gusto ko nang sumuko at magpalit ng bagong propesyon dahil sa kawalang-disiplina ng mga estudyante. Nakakapagod! Ngunit, heto pa rin ako—patuloy na umaaasang mapagbabago ko ang mga kabataang daraan sa buhay ko.

Randolf: Para maging isang mabuting guro, ano po ang mga katangiang dapat taglayin?

Gng. Gomez: Lahat ng mabubuting katangian ng tao ay dapat taglayin ng isang guro, subalit may isang mabuting katangian ang hindi dapat mawala sa kanya. Ito ay pagkakaroon ng puso sa kanyang ginagawa. Ang pagtuturo ay hindi lamang pagsasalin ng kaalaman kundi pagsasalin ng magandang buhay. Magagawa lamang iyon kapag ang guro ay may puso sa kanyang mga mag-aaral.

Randolf: Nais ninyo pa po bang manatili sa ganitong propesyon hanggang pagtanda ninyo? Ano po ang mga nagpapalakas ng loob ninyo para ipagpatuloy ang pagbibigay-kaalaman sa kabataan?

Gng. Gomez: Opo! Ito na ang propesyon ko hanggang sa aking pagtanda. Pinalalakas ang loob kong magbigay-kaalaman ng kagustuhan ng mga mag-aaral na matuto sila sa asignatura at sa mga praktikal na pamumuhay na aking itinuturo. Kapag hindi ko na makita ang kanilang interes, hihinto na ako.

Randolf: bilang isang guro, ano po ang inyong mga tungkulin sa bayan?

Gng. Gomez: Bilang guro, tungkulin kong dalhin ang bawat kabataan sa buhay na maginhawa at matagumpay. Magagawa ko lamang iyon kapag naturuan ko sila ng mga kaalaman, kagandahang-asal, at kasanayan.

Randolf: Bago po matapos ang ating panayam, ano po ang gusto ninyong imensahe sa mga kabataan?

Gng. Gomez: Sa mga kabataan, patuloy nilang pangarapin ang maningning na bukas. Piliin nila ang mabubuting gawain. Mag-aral nang mabuti. Magkaroon ng respeto at disiplina. 

Randolf: Maraming salamat po, Gng. Gomez, sa pagpapaunlak ninyo sa panayam na ito! Marami po akong natutuhan at tiyak akong marami pang magkakaroon ng inspirasyon dahil sa inyo at dahil dito.

Gng. Gomez: Walang anuman!

Mga Bulaklak para kay Quennie

Alagang-alaga ni Lolo Tasyo ang mga halaman niya sa kanyang hardin. Umaga at hapon, binibisita at dinidiligan niya ang mga ito. Kaya naman, halos wala nang mapaminsalang insekto ang nakakapanira ang mga dahon at bulaklak. Tanging mga bubuyog at makukulay na paruparo ang bumibisita rito.

Madalas ding kinakausap ni Lolo Tasyo ang mga ito. Gayunpaman, lahat ng mga kapitbahay ay humahanga sa ganda ng hardin niya.

Isang hapon, nakadungaw si Lolo Tasyo sa bintana. Tinatanaw niya ang masasayang bulaklak sa kanyang hardin.

Hindi nagtagal, may mga batang babae ang pumitas ng mga bulaklak. Gusto sana niyang sawayin sina Mimay, Joy-joy, Laleng, Manilyn, at isa pa.

Noon niya lamang nakita ang batang iyon. Siya ang pinakamaliit sa lima. Ang buhok niya ang pinakakaiba. Malungkot ang kanyang mga mata.

"Ayan, Quennie, ang ganda-ganda mo na!" bulalas ni Manilyn nang mailagay nito ang bulaklak sa tainga ng bata.

"Quennie pala ang pangalan niya," bulong ni Lolo Tasyo. "Kay ganda ng pangalan niya. Bagay na bagay sa kanya." Nawala ang inis niya nang ngumiti na si Quennie.

Inayos-ayos pa nina Mimay at Joy-joy ang buhok ni Quennie. Si Laleng naman, nilagyan pa ng cosmos sa buhok nito.

Naglagay din ang apat sa kanilang buhok, kaya lalong lumapad ang ngiti ni Quennie. Hindi nila namalayan na nasisiyahang nakamasid sa kanila si Lolo Tasyo.

Araw-araw, inaabangan ni Lolo Tasyo ang mga batang babae. Araw-araw nga nilang ginagawa iyon. Minsan, rosas at gumamela ang inilalagay nila sa kanilang buhok. Minsan naman, zinnia at sampaguita.

Lalo tuloy nawiling magtanim si Lolo Tasyo. Sinisikap niyang laging namumukadkad ang mga bulaklak sa hardin upang may mapitas ang mga batang babae.

Isang umaga, nasa hardin si Lolo Tasyo.

"Lolo Tasyo, puwede po ba kaming humingi ng bulaklak?" tanong ni Mimay, kasama niya si Quennie.

Ngitian muna niya ang dalawa. "Sige, sige, mga apo! Mamili na kayo."

"Salamat po!" Agad na namili si Mimay.

Nakatayo lang si Quennie. Malungkot siya at malumbay.

"Ayan! Ang ganda-ganda mo na, Quennie!" puri ni Mimay.

"Oo nga, Quennie, lalo na kung ngingiti ka pa," sang-ayon ni Lolo Tasyo.

Pilit na ngiti ang ipinasilay ni Quennie kina Lolo Tasyo at Mimay.

"Lagi kang ngingiti, Quennie, ha? Tingnan mo si Mimay."

Ngumiti si Mimay saka umakbay kay Quennie. "Salamat po uli sa bulaklak!"

Maligaya na naman si Lolo Tasyo kasi napaligaya niya ang mga bata.

Araw-araw, humihingi ang mga batang babae ng bulaklak. Kung hindi si Joy-joy ang kasama ni Quennie, si Manilyn. Kung hindi si Manilyn, si Laleng. Madalas, lahat silang apat ang kasama ni Quennie. Lahat sila, pinasasaya nila ang kalaro.

Isang araw, nagtataka si Lolo Tasyo dahil wala ni isa sa kanila ang humingi ng bulaklak. Nalungkot siya at nanghina. Inaalala na lamang niya ang maamong mukha ni Quennie. Naalala kasi niya ang kanyang apo tuwing nakikita si Quennie.

Kinabukasan, nakadungaw lang si Lolo Tasyo sa bintana, habang pinagmamasdan ang mga halaman at bulaklak sa kanyang hardin.

"Lolo Tasyo, Lolo Tasyo!" humahangos na tawag ni Laleng. Kasama niya si Manilyn.

"O, mga apo, bakit natataranta kayo? Nasaan si Quennie?" nagtatakang tanong ni Lolo Tasyo.

"Pahingi po ng bulaklak para kay Quennie," sabi ni Manilyn.

"Sige, sige, mga apo! Pumitas na kayo."

Pinagmasdan ni Lolo Tasyo ang pamimitas ng dalawang bata. Nagtaka siya dahil marami silang pinitas, pero hindi siya nagalit.

"Salamat po, Lolo Tasyo! Matutuwa po nito si Quennie," sabi ni Laleng.

"Walang anuman! Balik kayo, kasama si Quennie," pasigaw niyang sagot dahil nakalayo na ang dalawa.

"Wala na po si Quennie," tugon ni Manilyn.

Hindi agad naunawaan ni Lolo Tasyo ag sagot ni Manilyn, pero nang makuha niya ang kahulugan, bigla na lang tumulo ang mga luha niya.

Agad siyang bumaba at tumungo sa hardin. Namitas siya ng mga bulaklak. Pagkatapos, hinanap niya ang bahay ni Quennie.

"Mga bulaklak para kay Quennie," sabi ni Lolo Tasyo sa mga magulang nito habang palapit siya sa kabaong ng bata.

Nalaman niyang binawian na ng buhay si Quennie dahil sa sakit na cancer. Muling tumulo ang mga luha ni Lolo Tasyo.

 

Pakikinig at Pagbabasa

Alam Mo Ba?

     Ang pakikinig at pagbabasa ay dalawa sa napakahalagang kasanayang dapat malinang ng bawat mag-aaral.

     Ang pakikinig ang unang kasanayang itinuturo sa mga mag-aaral, pagtuntong pa lamang nila sa paaralan sapagkat ito ang simula upang sila ay makabasa. Mahirap matuto ang isang bata kapag siya hindi nakikinig.

   Ang kakayahang magbasa ay madalas na pagkunan ng marka ng mga guro mula sa kanilang mga mag-aral. Kapag hindi angkop ang kakayahang magbasa ng isang mag-aaral sa kanyang edad o baitang, siya ay isinasali sa remedial reading intervention.

  Ang pagbabasa ay gawaing dapat bigyang-halaga ng bawat mag-aaral. Maraming mahahalaga at magagandang bagay ang nakukuha rito. Isa na rito ang kakayahang masagot ang mga tanong tungkol sa mga napakinggan o nabasang seleksiyon.

  Ang pagsagot sa mga tanong tungkol sa mga kuwento o tekstong pang-impormasyon ay nagpapatunay na naunawaan mo ang iyong binasa o pinakinggan. Anomang antas ng tanong ay masasagot ninoman kung siya ay nagbasa at nakinig nang mabuti.

 

May Pera sa Pagsusulat

Totoong may pera sa pagsusulat. Mapatutunayan ko iyan sa inyo. Subalit, paano nga ba nagkakaroon ng pera ang isang manunulat?

Sa panahon ngayon, mas madali nang kumita sa pagsusulat dahil sa teknolohiya. May magaganda at hindi magagandang epekto ang teknolohiya sa mga manunulat. At ang magaganda ang ibabahagi ko sa inyo.

Una. Sumali ka sa mga paligsahan sa pagsusulat. Hindi na imposibleng maging bahagi ang bawat manunulat na makasali sa mga patimpalak pampanitikan dahil inaanunsiyo ito ng mga organisasyon sa mga social media. May mga paligsahan na naggagawad ng malalaking premyo, bukod pa ang tsansang pagkakalimbag ng iyong akda.

Pangalawa. Gumawa ka ng zine. Tinalakay ko na ito sa una kong vlog, pero sa mga hindi nakapanood, ang zine ay isang uri ng maliit na babasahin na kadalasan sariling-limbag, 'xerox-copy', at isinulat lamang ng isa o kakaunting bilang ng mga may-akda na may malalalim na tema. May mga samahan, proyekto, programa, o event na nagsusulong ng paggawa ng zine. Sa katunayan, nagkakaroon pa sila ng zine fair. Kadalasan, isinasali nila ito sa mga book fair. May pera sa pagbebenta ng zine dahil ang mga mambabasa ay mas pinipili ito kaysa sa makakapal na libro. Mabilis itong basahin at nagtataglay ng iba't ibang tema at konsepto.

Pangatlo. Magsulat at mag-post ka sa Wattpad. Ang Wattpad ay social media ng mga writers at readers. May mga publishing houses na kumukuha dito ng mga manunulat o ng mga akda. Binibigyan nila ng pagkakataon ang mga wattpad writers na maging published authors. In fact, maraming wattpad books sa mga bookstores. Ang iba nga ay naging pelikula pa. May taunang writing contest din ang Wattpad. Ang premyo ay chance to get published.

Pang-apat. Mag-vlog ka. I-vlog mo ang mga akda mo. Kung mahilig ka sa mga tula o spoken word poetry, gawan mo ng video. Kung mahusay kang bumigkas nito, e `di, wow! Kung may mga sanaysay at kuwento ka, gawan mo rin ng video. Kung mahusay ka pang mag-iilustrate o gumawa ng animation, e, `di ikaw na! Alam mong may kita sa Youtube, kaya ang talent mo sa pagsusulat ay magagamit mo rito.

Panglima. Mag-blog ka. Ito ang orihinal na blogging bago pa nauso ang vlogging. Pictures at text lang ang ginagamit dito. Binabayaran ng mga kompanya o mga negosyante ang mga blogs tungkol sa kanilang negosyo, produkto, o serbisyo. Kumikita rin ang bloggers sa mga articles nila kapag may advertisements na.

Pang-anim. Mag-contribute ka sa mga magasin at diyaryo. Ang Liwayway Magasin ay tumatanggap ng mga akda. May kaukulang bayad silang ibinibigay sa mga akdang napili. Meron din siyempre sa mga pahayagan. Mas maganda pa kung magiging kolumnista o reporter ka sa diyaryo dahil sigurado na ang kita mo.

Pampito. Magpasa ka sa mga publishing house. Inanunsiyo man nila o hindi, maaari kang magpasa ng iyong akda. Kapag napili ang iyong akda, magiging libro o magiling bahagi ng antolohiya. Siyempre, may kikitain ka sa royalty fee. Ang royalty fee ay bayad sa manunulat mula sa porsyento ng kabuuang kita sa libro mo, na karaniwang binabayaran regularly, ayon sa kontrata ninyo. Mas sikat ang publishing, mas kikita ka. Kapag ang publishing ay magaling sa marketing, sigurado ang income mo. Sa bawat isang librong mabebenta nila, may bahagi ka roon.

Pangwalo. Dumikit ka sa published author. Dahil nakatatanggap na siya ng royalty fee, hindi na malabo na matulungan ka niyang maging katulad niya. Kapag pinalad ka, baka mag-collab pa kayo at isali ka niya sa isang proyekto, gaya ng proyektong 'Ang mga Kuwento ni 21st Century Teacher.'

Iyan lang ang mga mairerekomenda ko. Sa totoo lang, napakagandang raket ang pagsusulat. Idiskubre mo na lang ang iba.

Happy writing! Happy earning!

Ang Panlapi

Magandang araw sa inyong lahat!

Narito tayo ngayon sa isa na namang pagtatalakayan.

Makinig. Magbasa. Sumabay. At matuto.

Ang aralin natin ngayon ay tungkol sa PANLAPI.

Sa araling ito, bibigyan natin ng kahulugan at mga halimbawa ang PANLAPI. Iisa-isahin rin natin ang mga uri nito.

Ano nga ba ang Panlapi?

Ang PANLAPI ay titik, pantig, kataga o mga kataga na idinurugtong sa salitang-ugat upang makabuo ng bagong salita.

Ang mga halimbawa ng panlapi ay:

um-

pag-

mag-

nag-

na-

-in

-an

-han

-hin

Ano naman ang SALITANG-UGAT?

Ang salitang-ugat ay orihinal na salita o salitang pinagmumulan ng mga bagong salita.

Ang mga halimbawa ng salitang-ugat ay:

dasal

hugas

kain

inom

ligo

bigay

tulong

Pinag-aaralan natin ang salitang-ugat dahil dito magsisimula ang aralin natin.

Kapag pinagsama natin ang mga salitang-ugat at panlapi, makabubuo tayo ng bagong salita.

Narito ang simpleng pormularyo sa pagbuo ng bagong salita:

PANLAPI + SALITANG-UGAT = BAGONG SALITA

Ang mga sumusunod ay halimbawa:

Panlapi Salitang-Ugat Bagong Salita

1. mag-        dasal                 magdasal

2. nag-            hugas                naghugas

3. -um             kain                   kumain

4. -i                  inom                 iinom

5. pag-            ligo                    pagligo

6. -an.             bigay                 bigayan

7. tu-               tulong               tutulong

Malinaw na ang mga panlapi ay walang kahulugan. Nagkakaroon lang ito ng kahulugan kapag isinama sa salitang-ugat. 

Ang panlapi ay parang IKAW. Walang kahulugan ang buhay kapag hindi mo SIYA kasama.

Ayie!

May tatlong uri ang PANLAPI.

UNLAPI

GITLAPI

HULAPI

Ang UNLAPI ay panlaping idinurugtong sa UNAHAN ng salitang-ugat.

Halimbawa:

na + hinto = nahinto

i + tama = itama

pag + laya = paglaya

Ang GITLAPI ay panlaping idinurugtong sa GITNA ng salitang-ugat.

Halimbawa:

binalak  (balak) + (-in)

lumabas  (labas) + (-um)

Ang HULAPI ay panlaping idinurugtong sa HULIHAN ng salitang-ugat.

Halimbawa:

sama + han = samahan

labas + an = labasan

sulit + in = sulitin

May mga BAGONG SALITA na binubuo ng dalawa o tatlong panlapi.

Narito ang mga halimbawa:

1. katotohanan (totoo)

2. pagbutihan (buti)

3. kabataan (bata)

4. pagtutulungan (tulong)

5. pinag-aagawan (agaw)

May mga bagong salita rin na nilagyan ng PANLAPI, ngunit iba ang kinalabasan. 

Narito ang mga halimbawa:

SUNDIN (sunod) (-in)

MARUMI (ma-) (dumi)

NILAGYAN (ni-) (lagay) (-an)

TULUNGAN (tulong) (an)

May paliwanag para sa mga ito. Abangan sa aking susunod na vlog.

PAKIUSAP LANG PO.

Huwag ninyong ihiwalay ang panlapi sa salitang-ugat.

Marami akong nababasa sa Facebook, na mali-maling gamit ng panlapi.

TANDAAN:

Kaya nga tayo gumagamit ng panlapi upang pagdugtungin at maging isang salita, hindi upang maghiwalay at maging dalawang salita o kataga.

Narito ang maga halimbawa ng MALING GAMIT NG PANLAPI:

mag sulat

pag laki

paki kuha 

naka inuman

Ang mga salita o katagang dapat magkahiwalay, pinagsasama naman.

Ano ba?

samin (sa amin)(sa `min)

diba  (hindi ba) (`di ba)

kana (ka na)

nalang (na lang)

sakin (sa akin) (sa `kin)

nato (na ito) (na `to)

padin (pa rin) 

MGA FILIPINO TAYO! Nararapat lang na bihasa tayo sa sarili nating wika.

Bago mag-post sa Facebook, double check.

Think before you click. 

Ang PANLAPI ay ginagamit upang magkaroon ng bagong salita. Ang bawat bagong salitang mabubuo ay may bagong kahulugan.

Bakit Kailangan Natin ang First Vita Plus?

Bakit Kailangan Natin ang First Vita Plus?

May anim akong sagot sa tanong na iyan. Halina't isa-isahin natin.

Kailangan natin ang First Vita Plus dahil

mahal ang magkasakit at maospital. Check up pa lang aaray ka na sa presyo. Kauupo mo pa lang sa clinic ng doktor, may babayaran ka na kaagad na P350 o mas mataas pa. Reresetahan ka pa. At kapag minalas, confine ka. Lahat ba may PhilHealth? Lahat ba mako-cover nito? Hindi!  Subalit sa First Vita Plus, iiiwas ka nito sa pagkakasakit. Sa 18 years nitong pagtulong sa mga tao, parami na nang parami ang nagreresetang doktor nito. Dahil bukod sa bisa at sarap nito, maaari itong inumin ng buntis at mga bata na may edad na anim na buwan pataas sapagkat gulay at prutas ang content nito. 

So, kailangan natin ng First Vita Plus upang makaiwas sa sakit. Pinapanatili kasi nitong malakas ng ating resistensiya. At pinatataas nito ang ating immune system, na siyang doktor ng ating katawan. Hindi uubra ang mga sakit kung malakas ang immune system natin laban sa mga free radicals, bacteria, at viruses. Pero dahil may First Vita Plus, mananatili tayong malusog dahil meron itong 5 power hrerbs na kompleto sa pangangailangan natin sa araw-araw --malunggay, dahon ng sili, talbos ng kamote, kulitis o uray, at saluyot, na nilahukan pa ng fruit extract, gaya ng pinya, mangosteen, guyabano, melon, at dalandan.

Kailangan natin ang First Vita Plus dahil apektado ang ating pamilya kapag may sakit tayo. Mahihinto ang mga trabaho at mga gawain. Mababawasan ang budget sa pagkain at ibang gastusin. Mas matagal bago gumaling, mas matagal din bago makabangon sa krisis pinansiyal ang pamilya natin. Mabuti sana kung nagtatae tayo ng pera. E, hindi naman... Pero sa First Vita Plus, lumulusog na tayo, kumikita pa. Ang FVP ay hindi lang health ang misyon, kundi wealth. Ito ang negosyong may puso. Paano? PM is the key. 

Kailangan natin ang First Vita Plus dahil may side effect ang gamot. Kung hindi mo alam iyan, naku po! Dapat alam mo iyan... Gumaling nga tayo dahil sa iniinom nating tabletas o kapsula, tinamaan naman ang atay natin. Ang kemikal ay nakasisira sa ating sistema. Alam mo bang ang kapsula ay hindi agad natutunaw sa ating sikmura? Gawa kasi ito sa bituka ng baboy. Diyan pa lang, mag-isip ka na kung talaga bang napapagaling ka ng iniinom mong komersyal na gamot. Pero ang First Vita Plus ay tinatawag na gulay na inumin. Walang side effect. Walang overdose. Sampung taon itong pinag-aralan ng mga doktor, kaya huwag kukuwestiyonin ang kredibilidad nito.

Kailangan natin ang First Vita Plus dahil may magkakaibang gamot sa iba't ibang sakit. Kung marami ka nang nararamdaman sa katawan at nagsabay-sabay nang umariba, ibig sabihin ay sabay-sabay ang pag-inom mo ng over-the-counter medicines. E, kumusta ang atay mo? Hindi ba maluluto? Huwag kang mahihiyang magtanong tungkol sa First Vita Plus dahil hindi rin kami nahihiyang sabihin sa lahat na ito nakapagpapagaling ng mga karamdaman. Iilan lamang ang variant nito, ngunit pare-pareho ang kakayahan-- ang magpagaling ng napakaraming sakit.

Kailangan natin ang First Vita Plus dahil hindi natin maiwasan ang sakit na A-Z. Opo! Alphabet! From A to Z na sakit ay kayang lunasan ng First Vita Plus ng anomang variant nito. Isa-isahin ko pa ba ang A-Z na sakit? 

Okay!

 

A-Asthma, Arthritis, Anemia

B-Bacterial meningitis

C-Cancer (all types), Cardiovascular health

D-diabetis, Dengue, Dysmenorrhea, Dementia

E-Ear infection, Ebola virus

F-Flu, Fungal disease, Typhus

G-Gout, Genital warts, Gonorrhea

H-Hepatitis A at B, Hemophillia, Hyperacidity

I-Intestinal amoeba, Infertility

J-Japanese Encephalitis

K-Kidney disease, 

L- Lupus, Liver disease, Lung cancer

M- Malaria, Measles, Multiple organ dysfunction syndrome

N-Novel corona virus 2019 (CoViD-19)

O-Osteoporosis, Oral cancer, Osteoarthritis

P-Pandemic flu, Pneumonia

Q-Q fever,

R- Rheumatoid arthritis, Respiratory infection

S-Severe Accute Respiratory Syndrome

T- Tuberculosis

U-Ulcer

V- Vaginal and Vulvar cancer

W-Women's bleeding disorder

X-Xenotropic murine leukemia virus

Y- Yeast infection

Z-Zika virus  

   

Etcetera! Etcetera!

See? Nakaalpabeto ang mga sakit na kayang pagalingin ng First Vita Plus.

Kailangan natin ang First Vita Plus dahil 'prevention is better than cure." Mas masarap mabuhay sa mundo kung walang sakit. Hindi natin gugustuhin ang uminom ng gamot, lalong-lalo na ang maratay sa banig. Pero, mas gugustuhin mo na sigurong uminom na ngayon pa lang ng First Vita Plus upang magkaroon ka rin ng panlaban, o sabihin na nating, shield laban sa mga sakit sapagkat taglay nito ang mga kailangan ng ating katawan--- ang vitamins, minerals, fiber, antioxidant, phytochemicals, at micronutrients.

Kung ayaw mo pang maniwala, magsaliksik ka. Encode mo sa search box ang 'First Vita Plus' and click. 

Sa panahon ngayon, mas tama ang kasabihang "To try is to believe." So, try us. before you judge us.

Working from Home Tips

May natutuwa sa 'work from home.' Mayroon din namang hindi. Gayunpaman, wala tayong magagawa kundi ang enjoyin ito. At upang hindi tayo ma-stress, may mga tips ako upang maging produktibo pa rin tayo sa gitna ng krisis na ito.

Ipanatili natin ang dating oras ng trabaho. Kahit flexible time na tayo, hindi naman ito nangangahulugan na buong araw tayong haharap sa computer. Kung 8-hours work tayo noong normal pa, gayahin natin ngayong New Normal. Tandaan nating may personal na buhay at may pamilya pa tayo. Ibalanse natin ang trabaho at sariling buhay. Kailangang may schedule din. Mas mainam kung magsimulang magtrabaho nang maaga at matulog nang maaga, gaya dati.

Magkaroon tayo ng routine sa umaga. Kung anoman ang mga ritwal na ginagawa natin bago tayo magsimula sa ating trabaho, walang problema iyon. Kung nag-eehersisyo muna o nagga-gardening o nakikipagtsismisan sa mga kapitbahay, no problem. Basta ang mahalaga ay paghahanda iyon para sa ating trabaho at masimulan natin iyon on time. Ang pinakamagandang routine na maaari nating gawin ay mag-almusal.

Magtakda tayo ng mga tuntunin sa bahay. Dahil ang isang bahagi ng bahay natin ay ginawa nating workplace, kailangang may mga patakaran sa ating pamilya o mga kasamahan sa bahay. Maaari kasing maabala o makaabala tayo. Dapat din nating itoka ang mga gawaing-bahay upang makapokus tayo sa ating trabaho. Dapat maipaunawa natin sa kanila na tayo ay hindi nagbabakasyon, kundi naghahanapbuhay, kaya hindi dapat magkaroon ng karagdagang trabaho, gaya ng paglalaba, pagpapaligo sa aso, at iba pa.

Itakda rin natin ang breaktime. Gaya sa normal na trabaho, magkaroon rin tayo oras para sa meryenda at tanghalian. Malaya naman ang oras natin, pero mahalaga pa rin na may ma-accomplish tayong gawain. Hindi rin ipinagbabawal na lumayo tayo sa computer screen para hindi masira ang mga mata natin at makapag-unat-unat. Isagawa rin natin ang 20-20-20 o ang pagtingin sa malayo na umaabot ng 20 hakbang kada 20 minutos sa loob ng 20 segundo. May timer ang computer, na maaari nating i-set upang ma-remind tayo.

Lumabas din tayo sa bahay paminsan-minsan. Kailangan natin ng sariwang hangin at sikat ng araw. Ang paglalakad-lakad ay makatutulong sa ating katawan. Maaari tayong bumili sa talipapa. Maaari tayong mag-gardening. Kung may bisikleta tayo, magbisikleta tayo kahit kinse minutos lang. Kahit ano, basta kailangan nating lumabas upang hindi tayo magkulang sa Vitamin D at hindi tayo ma-suffocate sa bahay. Hindi healthy ang electric fan o aircon. Alam nating lahat iyan.

Makipagtalastasan tayo sa mga kasamahan natin sa trabaho. Hindi na imposible ngayon na maging konektado pa rin tayo sa kanila. May Google Meet. May Zoom. May video call sa FB Messenger. At kung ano-ano pa. Importanteng may oras tayo sa socialization, gaya noong normal. Siyempre, hindi rin mawawala ang usapan tungkol sa trabaho, national issues, at common interests natin. Kahit introvert tayo, sikapin nating makakonekta sa kanila upang manatili ang magandang samahan.

Dumalo tayo sa mga online meetings, lalo na kung provided nila ang internet service natin. Kung hindi man, kailangan pa rin nating sumali sa mga usapin dahil makatutulong iyon upang manatili tayong updated. At sikapin nating makibahagi sa pamamagitan ng pagbibigay ng opinyon at suhestiyon. Nararapat lamang din na mag-report tayo ng mga ginagawa o nagawa natin. Panahon na rin ito upang magtanong o humingi ng payo, kalinawan, o suhestiyon sa mga technical problems na nararanasan.

Mag-leave din tayo kung may sakit tayo. Huwag nating piliting magtrabaho o tapusin ang gawain kung hindi na natin kaya. Bahagi ng employment benefits natin ang sick leave. Health is wealth. Mahalin natin ang sarili at kalusugan natin, lalo na't nasa comfort tayo ng sarili nating bahay. At sigurado namang wala nang magkakasakit since nasa bahay na lang tayo. Hindi na tayo nagko-commute. Hindi na tayo nakalalanghap ng usok ng mga sasakyan. Hindi tayo mahahawaan ng virus.

Dumalo tayo sa mga libreng webinars. Samantalahin natin ang panahong ito upang paunlarin natin ang ating kaalaman. Hindi matatawaran ang tulong at halaga ng mga seminars, workshops, at trainings online. Marami tayong matututuhan. Maaari natin isingit ang mga ito habang nagtratrabaho tayo. Kayang-kayang mag-multi-tasking ng computer natin, kaya kayang-kaya rin natin. P

Kaya, paglaan natin ng oras ang career development.

Samantalahin natin ang malayang oras natin. Gumawa tayo ng mga bagay na gustong-gusto nating gawin noong normal pa ang trabaho natin. Mag-aral tayong tumugtog ng instrument. Magbasa. Magsulat. Mag-bake. Mag-Netflix nang mag-Netflix. Mag-vlog. Mag-Tiktok. Mag-online selling. Andami nating puwedeng gawin sa bahay habang hindi natin napapabayaan ang trabaho natin sa kompanya o departamento. Name it and do it! Hindi ito labag sa batas ng work from home. Isa ito sa mga perks natin.

Huwag nating pahirapan ang ating sarili. Wala namang makakakita kung humilata muna tayo sa sofa at manood ng tv. O kaya tumanggap ng raket para may dagdag-kita. Huwag tayong mahiya sa sarili natin kung gawin natin iyan dahil hindi lang tayo ang gumagawa at gagawa niyan. Ang mahalaga naman ay matapos natin on-time at tama ang iniatang na trabaho sa atin. Kailangang suklian natin ang sahod nating natatanggap ng trabahong may kalidad, habang ginagamit natin ang oras para sa pansarili nating buhay.

May kanya-kanya tayong gustong gawin at paraan upang pakinabangan ang ginhawa ng 'work from home.' Gawin nating kapaki-pakinabang ang bawat minuto para sa trabaho at para sa ating sarili. Nagbago man ang sistema ng trabaho, hindi naman dapat magbago ang ating sipag at tiyaga sa trabaho. At the end of the day, empleyado pa rin tayo. Huwag nating abusuhin ang oras na ipinagkatiwala nila sa atin.

Enjoy working from home!

Kape: Pampahaba ng Buhay

Alam mo bang ang taong mahilig sa kape ay may maliit na tsansa upang dapuan ng malubhang sakit?

Hindi lang basta-basta inumin ang kape. Marami ang magagandang dulot nito sa ating katawan at buhay.

Ang kape ay nagtataglay ng mataas na porsyento ng antioxidant. Ang antioxidant ay Vitamin C, Vitamin E, at Beta Carotene na tumutulong upang protektahan ang mga malulusog na cells sa katawan natin. Iniiwas tayo nito sa mga free radicals, na nakukuha natin sa stress, polusyon, at unhealthy lifestyle, na maaaring magdulot sa atin ng cancer.

Ang kape ay nagtataglay rin ng caffeine, na nakagigising at nakakaalistong substance. Ang caffeine na pumasok sa ating katawan ay maglalakbay patungo sa utak, kaya nagiging functional at active ito. Dahil dito, hindi tayo agad makararamdam ng pagod at napatatas nito ang ating enerhiya. Gumaganda rin ang ating mood at tumatalas ang ating memorya.

Ang kape ay may kakayahang tunawin ang mga taba sa katawan ng tao. Kung hindi mo pa alam, halos lahat ng mga food supplement na pampapayat ay may caffeine, gaya ng sa kape. Ang tabang tinunaw ng caffeine ay tumutulong upang maging malakas ang pisikal natin. Kaya nga mainam uminom ng kape, isang oras bago sumabak sa mabigat na trabaho o pumunta sa gym. Pinagaganda rin nito ang ating metabolismo, kaya hindi mananatili ang taba sa ating katawan.

Ang isang tasa ng kape ay nagtataglay rin ng Vitamin B2,Vitamin B3, Vitamin B5, Manganese, Magnesium, at Potassium. Wala naman tayong pakialam kung ang mga ito ang bumubuo sa kape. Basta ang alam natin, nag-eenjoy tayo sa pagkakape. At dahil nalaman natin ito, mas lalo nating mamahalin ang kape.

Ang kape ay maaaring ipanlunas sa diabetes. May mga pag-aaral na nagpapatunay na ang kape ay nakapag-iimbak ng insulin sa katawan. FYI. Ang insulin ay glucose o asukal na ginagamit ng ating katawan upang pagkunan natin ng enerhiya. Hanggang 50% ang kakayahan ng kape na pigilan ang pagkakaroon ng diabetes ng tao.

Ang kape ay may 65% na abilidad upang iiwas ang tao sa pagkakaroon ng Alzheimer’s disease. At kadalasan mga taong may edad na 65 ang tinatamaan nito. Wala itong lunas. Gayunpaman, ang kape ang isa sa paraan upang makaiwas dito, lalo na kung sasabayan pa natin ng pagkain ng masusustansiyang pagkain at pag-eehersisyo.

Ang kape ay pinaniniwalaan ding nakatutulong upang ilayo ang tao sa pagkakaroon ng Parkinson’s disease, na isang kalagayan kung saan namamatay ang neurons sa utak na gumagawa ng dopamine. Wala ring itong lunas, kaya sa pag-inom ng kape ay magkakaroon tayo ng 32% to 60% tsansa na makaiwas sa sakit na ito.

Ang kape ay proteksiyon ng ating atay. Ang atay ay may daan-daang gawain sa ating katawan, kaya ang pag-inom ng kape ay maglalayo sa atin sa pagkakaroon ng Cirrhosis. Ito ay kalagayan ng ating atay, kung saan nagkakaroon ito ng sugat at hindi na maaagapan pa. Ang taong umiinom ng 4 o mas marami pang tasa ng kape kada araw ay may 80% tsansa na makaiwas sa Cirrhosis.

Ang kape ay nakapagpapasaya at nakatatanggal ng depresyon. Mahalagang tayo ay palaging masaya. At delikado ang depresyon dahil labis nitong naaapektuhan ang kalidad ng buhay ng taong apektado. Ayon sa mga pag-aaral, ang babaeng umiinom ng apat o mahigit pang tasa ng kape sa isang araw ay may mababang risk sa depression. At ang sinumang umiinom ng 4 o mahigit pang tasa ng kape ay may 53% tsansa na makaiwas sa suicide.

Ang kape ay maaaring makapagpababa ng panganib sa liver at colorectal cancer. Pangatlo ang liver cancer sa sanhi ng kamatayan ng tao sa buong mundo. Pang-apat naman ang colorectal cancer. Subalit ang taong nakakaapat na tasa ng kape bawat araw ay 40% na mas mababa ang panganib sa liver cancer at 15% sa colorectal.

Ang kape ay totoong nakapagpapataas ng blood pressure. Ang iba nga ay nakararanas ng palpitations kapag umiinom ng kape. Ang totoo, maliit lang ang naidaragdag nito at agad din namang nawawala. Napag-alaman din na hindi totoong nakapagbibigay ng heart disease ang kape. Ang totoo, ang mga babaeng mahilig sa kape ay lesser ang risk dito.

Ang kape ay nakapagpapahaba ng buhay dahil sa mga sakit na kaya nitong pigilan. Pinag-aralan ng mga eksperto ang epekto ng kape sa buhay ng tao. Napag-alaman nilang ang male coffee drinker ay may 20% risk of death at 26% naman sa mga babae.

Ang kape ang pinakamabisang diet dahil mas mataas ang antioxidants nito kaysa sa gulay at prutas.

Ang kape ay talagang kagila-gilas na inumin lalo na kung pipiliin mo pa ang purong kape.

Subukan na ang First Vita Plus 100% Pure Coffee.

Magkape ng apat na tasa o mahigit pa araw-araw. Sakto ang kapeng ito dahil ito ay 1 for 5. One sachet for five cups.

Hindi pansit ang pampahaba ng buhay, kundi kape.

Power!

Isulong ang Bagong Edukasyon

Dahil sa pandemyang CoViD

May New Normal sa DepEd

Dapat nating lahat na mabatid

Na ito'y hindi isang balakid

Kundi solusyon ang hatid.

Ituloy natin ang edukasyon

Alternative learning modes

at safety and health measures

Ay handang-handa na

Kahit vaccine ay wala pa. 

Kundi kaya ng Face to Face Learning,

May Distance Learning

para may social distancing

Nariyan ang online, modular, at tv/radio-based learning

Isali mo pa ang Home Schooling

Upang mga estudyante'y lalong gumaling

Habang nakataas ang quarantine.

Ituloy pa rin natin ang edukasyon

Mga guro't magulang, magtulong-tulong!

Isulong natin itong solusyon

Mga mag-aaral, patuloy na yumabong

Bagong Normal, ating ikanlong.

Bagong edukasyon, ating isulong.

Wastong Paglulunas sa Ulcer

Hindi naman nakamamatay ang sakit na ulcer, pero mahirap ito para sa pasyente dahil nagdudulot ito ng matinding pagkabalisa. Ang sakit sa tiyan ay hindi nakatutuwang pakiramdam. 

Mabuti na lang, maaari itong makontrol at mapagaling nang mabilis lalo na kung sasabayan ng pagbabago sa lifestyle at diet.

 

May mga antibiotics naman na nirereseta ang mga doktor kung ang sanhi ng ulcer ay  Helicobacter pylori (H. pylori) bacteria. Sa bawat sanhi ng ulcer ay may angkop na gamot. Kailangan lang magpatingin sa doktor upang masuri nang husto ang ulcer.

Habang nagpapagaling, narito ang mga dapat iwasan.  

Iwasan ang paninigarilyo at pag-inom ng alak. Ang usok ng yosi ay may kemikal na nagpapatagal sa proseso ng paggaling sa ulcer. Ang alak naman ay nagpaparami ng stomach acid, na nakakairita sa mga sugat sa tiyan.

Iwasan ang maaanghang na pagkain. Kahit hindi totoong nagdudulot ng ulcer ang spicy food, nagpapalala naman ito ng sintomas. Maaaring tumindi ang sakit sa tiyan dahil naiirita nito ang mga sugat na dala ng ulcer. Mas mainam ang mga pagkaing mataas sa fiber. 

Iwasan din ang mga pagkaing masyadong matataba at mamantika. Naiirita ng mga ito ang tiyan, kaya lalong sumasakit ang ulcer.

Iwasan ang aspirin at mga over-the-counter pain relievers, gaya ng ibuprofen at naproxen sodium. Nakapagpapalala ang mga ito ng sakit ng tiyan. 

Heto naman ang mga dapat gawin.

Kumain ng lima o anim na small meals. Huwag hayaang magutom ka nang husto. Panatilihing may laman ang tiyan upang hindi maramdaman ang sakit. Huwag lang kalimutang kontrolin ang dami ng kakainin. Kapag naparami, magdudulot naman ng high blood at obesity.

Matutong mag-relax. Ang stress ay nagpapalala ng sakit sa tiyan. Payapain ang  kalooban at pag-iisip. Maaaring makinig ng soft music at mag-meditate. Puwede ring sumabak sa mga ehersisyong hindi gaanong nakakapagod.

Kung H. pylori bacteria ang sanhi ng ulcer,  patuloy na inumin ang gamot na nireseta ng doktor hanggang sa ito ay maubos, kahit tila nawala na ang sakit sa tiyan. Maaaring manumbalik ang sakit kapag hindi napatay ang bakterya, at hindi ito basta-basta napupuksa. Inumin ang gamot sa takdang oras hanggang sa ikaw ay gumaling.

Isabay ang pag-inom First Vita Plus Melon Variant. Makakatulong ito para sa mabilis na paggaling ng ulcer dahil sa 5 power herbs. Pinalalakas nito ang immune system ng tao. Kapag malakas ang immune system ng isang tao, mabilis siyang gumaling. Kaya mas mabisa pa ito kaysa sa gamot. Ang immune system ang pinakamagaling na doktor ng ating katawan. 

Wala nang rason upang mag-suffer ka sa ulcer. Sundin lang ang mga nabanggit na tips. 

 

Mahirap Magpasya

                    Mahirap magpasya, para sa ilan. Ang iba naman, nahihirapang sumang-ayon sa pasya. Kaya nga, madalas nagkakaroon ng pagtatalo sa mga panahong may pinagpapasyahan. Minsan, kahit sarili mo ay nagiging kalaban mo sa pagpili ng tamang desisyon, Halimbawa, sa pagpili ng damit na susuutin, saan mag-aaral, o ano ang kakainin.

                    Ang ibang tao naman ay naghahanap ng suhestiyon, opinyon o rekomendasyon ng ibang tao upang mas mapadali ang kanyang pagpapasya. Subalit sa pagdating sa grupo ng mga tao, may mga bagay na isinasaalang-alang bago magpasya. Mas pinipili ang pasya ng nakararami kaysa sa pasya ng  minorya. Sa pagkakataong tumabla ang mga boto, nagkakaroon ng toss coin.

                    Maraming bagay na nakaaapekto sa pagbuo o pagsang-ayon sa pasya. Narito ang ilan.

                    1. Kulang ang impormasyon. May oras na kailangan nang magpasya, ngunit dahil wala ka pang sapat na batayan sa pinili ng nakararami, hindi ka na lang sumasang-ayon dahil ayaw mong magkamali. Nais mo munang pag-aralan ang kalalabasan niyon.

                    2. Sobra ang impormasyon. Kabaligtaran naman ito ng nauna. Nagiging magulo na tuloy ang isip mo. Hindi mo na alam kung alin ang tama. Lalo tuloy tumatagal ang pagpapasya dahil marami ang dapat isaalang-alang at pag-aralan.

                    3. Marami ang kasapi. Kapag marami ang taong magpapasya, marami rin ang magkakaibang saloobin, kurokuro, opinyon, at suhestiyon. Nahihirapan tuloy ang grupo na salain ang   pinakamabuting pasya.

                    4. May nakatagong interes. Nahahadlangan ang pagpili ng tamang pasya kapag may isa o ilang tao sa grupo na may nakatagong interes. Mas isinusulong niya ang isang bagay o desisyon dahil nakabubuti iyon sa kanya, ngunit hindi maganda ang dulot sa karamihan.

                    5. May nakadikit na emosyon. Kapag may kasapi sa grupo na madrama, nagiging hilaw ang pagpapasya. Mas nananig kasi ang awa, takot, kaba, saya, lungkot, at iba pang emosyon, kaysa sa tunay na layunin ng pagpapasya.

                    6. Walang pakialam. Hindi nagkakaroon ng tamang pasya dahil may mga taong walang pakialam sa pinag-uusapan o pinagdedesisyonan. Kung ano na lang ang mapali ng mga kasamahan, iyon na lang din ang sasang-ayonan niya.

                    Ang mga hadlang na ito ay maiiwasan kung ang pagpapasya ay isasagawa sa masusing paraan. Kailangang nakaplano ang oras at araw ng pagpapasya, gayundin ang mga hakbang at mga usapin ukol sa bagay na pagpapasyahan.