Ang Aklat at Teknolohiya: Pagpapalaganap ng Pagbabasa sa Pilipinas

 

 

 

Sa patuloy na paglago ng teknolohiya at digital media, ang aklat ay isa pa ring pinakamahalagang pangkalahatang sanggunian. Ito ay wala pa ring kupas sa pagbibigay ng imahinasyon, inspirasyon, kaalaman, at impormasyon sa mga mambabasa.

Sa katunayan, namamayagpag pa rin ngayon ang mga tradisyonal na publishing houses sa Pilipinas. Isang katunayan nito ay ang matagumpay na Manila International Book Fair (MIBF), na ginaganap taon-taon. Ito ay mahigit apat na dekada nang isinasagawa upang itaguyod at ipalaganap ang  pagbabasa at literasiya sa bansa. Layunin din nitong magbigay ng pagkakataon para sa mga publisher, manunulat, dibuhista, layout artist, at mambabasa upang magtagpo at magpalitan ng kaalaman.

Bukod sa MIBF, sinimulan din ng National Book Development Board (NBDB) ang kaunaha-unahang Philippine Book Festival (PBF) sa World Trade Center, Pasay City noong Hunyo 8, 2023 upang ipakita, ipakilala, at ipagmalaki ang malawak at bihirang aklat at koleksiyon mula sa National Library of the Philippines (NLP). Ang eksibit na ito ay nagsilbing bintana sa nakaraan. Nagbigay ito sa mga bisita ng isang sulyap sa mayamang pamana ng panitikan ng Pilipinas.

Sa mga nabanggit na book fair, hindi mawawala ang mga makabagong aklat at babasahin, gaya ng e-books at audiobooks. Ang mga ito ay mga katibayan na ang kultura ng pagbabasa Pilipinas ay umaayon sa pagbabago. May mga mambabasa ngayon na mas tinatangkilik ang digital media kaysa sa tradisyunal na aklat. Batay sa pagsusuri, nakahihigit ito dahil walang ginagamit na papel --   makikita lamang sa computer, tablet, o smartphone bilang e-book, PDF, o online article. Kaya ito ay eco-friendly at accessible kahit saan basta may internet at puwede ring mag-download. Puwedeng mag-imbak (save) sa device at hindi na kailangan ang espasyo o bookshelf. Siyempre, may audio, video, hyperlinks, at interactive na features ang mga ito, kaya nmas kawili-wili sa mga mambabasa. Hindi rin maitatanggi na mas madali dito ang magsaliksik ng impormasyon.

Noong 2020, isang estudyante ng Sertipiko sa Panitikan at Malikhaing Pagsulat sa Filipino sa Polytechnic University of the Philippines, Manila na si Gerard Young o mas kilalang Anathema Corpus ang nagpakilala sa ‘Scanitikan.’ Ito ay pinagsamang salita mula sa “scan” at “panitikan,” na naglalayong hikayatin ang mga kabataang mambabasa na basahin ang Ibong Adarna at Noli Me Tangere ni Jose Rizal. Ginamit dito ni Corpus ang QR Codes (Quick Response Codes) upang magkaroon ng mabilis na access ang mga mambabasa sa mga naturang akda.

Nitong 2025, binuksan naman ni Corpus ang Project ScanAklatan sa mas marami pang sektor ng lipunan, komunidad, at pampublikong lugar, lalo na sa Nagcarlan, Laguna. Isa itong patunay na ang pinaghalong teknolohiya at tradisyunal ay maaaring magtagumpay na itaguyod ang kahalagahan ng pagbabasa.

Subalit, hindi maikakailang marami din ang tapat sa tradisyunal na aklat sapagkat may pisikal na anyo, papel at pabalat na maaaring mahawakan at mabuksan ang mga mambabasa. Mas nakaeengganyo sa mata ang mga ito. Nakaiiwas sa screen glare o radiation ang mga mambabasa at mas nakakapokus sila sa pagbabasa. Bukod sa may sentimental at cultural value, simbolo ng literasiya at kaalaman ang tradisyunal na aklat. Limitado man ang kakayahan nitong maimbak at mas mabigat, iba pa rin ang mahika nito, na maipapaliwanag lamang ng totoong nagpapahalaga nito.

Kaya naman, nagsulputan ang mga indibidwal o grupong nagsusulong ng pagpapalaganap ng pagbabasa at paggamit ng tradisyunal na aklat. Inilalapit nila ang aklatan sa mga mamamayan.

Si Tatay Hernando Guanlao o si Mang Nanie, na founder ng Reading Club 2000, ay 72-anyos na lolo na nagtayo ng aklatan sa bangketa sa Makati City. Mahigit dalawampung taon siyang nagbibigay ng mga libro sa mga nangangailangan dahil sa paniniwala niyang ang pagbabasa ang susi sa edukasyon.

Narito naman ang government organizations na naglalapit ng aklatan sa mga tao: ang Aklat Mobile Program ng Capiz Provincial Library; ang Makati Mobile Library ng Makati City Library; ang – Mobile Library Bus ng Davao City Library and Information Center; at ang Mobile Library for IEC Programs ng Isabela City, Basilan. Kasama rin sa listahan ang Dagdag Dunong Reading Center (“Jeepney of Hope” / “Reading CaraVAN of Hope”); Siargao Masaya (Library Jeepnee sa Siargao Island); World Vision Philippines (“Learn and Play Hub” mobile library ng Mandaue City); at Capiz Provincial Library  (“DALI, MABASA KITA: A Mobile Library Program” ng Capiz) Philippine Information Agency.

Usong-uso ngayon ang aklatan sa kariton o kariton klasrum upang mas mailapit ang mga tradisyunal na aklat sa mga kabataan, lalong-lalo na ang walang access sa aklatan at digital media.

Matatandaan ang Dynamic Teen Company – Making a Difference, Inc., na nagsimula noong 1997 pa, ay nakilala sa kanilang proyektong Kariton Klasrum. Isa sa mga tagapagtatag nito ay si Efren Peñaflorida, na ginawaran ng “CNN Hero of the Year” noong Nobyembre 2009.

Ang TK3 Pasay (Tulak Karunungan Kariton ng Kapalaran) ay may tinatawag ding Kariton Klasrum. Ito ay isang anim-na-buwang programa na ginaganap linggo-linggo na naglalayong ibalik ang pagmamahal sa pag-aaral at interes sa paaralan sa mga kabataang hindi nakapasok sa paaralan at mga batang lansangan sa komunidad sa Pasay.

Alinmang organisasyon ay gumamit ng mga aklat sa kanilang mga gawain. Ang tradisyonal man o digital ang kanilang layunin ay magkakaugnay sa diwa at layunin.

Tandaan na ang pagbabasa-- tradisyunal man o digital, ay kayamanang dapat ipagmalaki at ibahagi sa lahat ng Pilipino.